MP 10x4.3x4 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
magnes neodymowy pierścieniowy
Numer katalogowy 030178
GTIN/EAN: 5906301811954
Średnica
10 mm [±0,1 mm]
Średnica wewnętrzna Ø
4.3 mm [±0,1 mm]
Wysokość
4 mm [±0,1 mm]
Waga
1.92 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
2.28 kg / 22.35 N
Indukcja magnetyczna
386.91 mT / 3869 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
1.045 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
0.850 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Dzwoń do nas
+48 888 99 98 98
lub daj znać poprzez
formularz zgłoszeniowy
w sekcji kontakt.
Udźwig a także budowę elementów magnetycznych skontrolujesz w naszym
kalkulatorze mocy.
Zamówienia złożone przed 14:00 realizujemy jeszcze dziś!
Specyfikacja - MP 10x4.3x4 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
Specyfikacja / charakterystyka - MP 10x4.3x4 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 030178 |
| GTIN/EAN | 5906301811954 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica | 10 mm [±0,1 mm] |
| Średnica wewnętrzna Ø | 4.3 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 4 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 1.92 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 2.28 kg / 22.35 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 386.91 mT / 3869 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza fizyczna magnesu neodymowego - raport
Przedstawione informacje stanowią wynik kalkulacji inżynierskiej. Wartości bazują na algorytmach dla materiału Nd2Fe14B. Realne parametry mogą różnić się od wartości teoretycznych. Traktuj te wyliczenia jako wstępny drogowskaz dla projektantów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (udźwig vs dystans) - spadek mocy
MP 10x4.3x4 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
6115 Gs
611.5 mT
|
2.28 kg / 5.03 lbs
2280.0 g / 22.4 N
|
uwaga |
| 1 mm |
4915 Gs
491.5 mT
|
1.47 kg / 3.25 lbs
1473.3 g / 14.5 N
|
niskie ryzyko |
| 2 mm |
3833 Gs
383.3 mT
|
0.90 kg / 1.97 lbs
895.7 g / 8.8 N
|
niskie ryzyko |
| 3 mm |
2949 Gs
294.9 mT
|
0.53 kg / 1.17 lbs
530.3 g / 5.2 N
|
niskie ryzyko |
| 5 mm |
1761 Gs
176.1 mT
|
0.19 kg / 0.42 lbs
189.1 g / 1.9 N
|
niskie ryzyko |
| 10 mm |
612 Gs
61.2 mT
|
0.02 kg / 0.05 lbs
22.8 g / 0.2 N
|
niskie ryzyko |
| 15 mm |
284 Gs
28.4 mT
|
0.00 kg / 0.01 lbs
4.9 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
| 20 mm |
157 Gs
15.7 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1.5 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
| 30 mm |
64 Gs
6.4 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.3 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
| 50 mm |
19 Gs
1.9 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
Tabela 2: Siła równoległa ześlizgu (ściana)
MP 10x4.3x4 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
0.46 kg / 1.01 lbs
456.0 g / 4.5 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
0.29 kg / 0.65 lbs
294.0 g / 2.9 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.18 kg / 0.40 lbs
180.0 g / 1.8 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.11 kg / 0.23 lbs
106.0 g / 1.0 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.04 kg / 0.08 lbs
38.0 g / 0.4 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.01 lbs
4.0 g / 0.0 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (poślizg) - udźwig wertykalny
MP 10x4.3x4 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
0.68 kg / 1.51 lbs
684.0 g / 6.7 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
0.46 kg / 1.01 lbs
456.0 g / 4.5 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.23 kg / 0.50 lbs
228.0 g / 2.2 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
1.14 kg / 2.51 lbs
1140.0 g / 11.2 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (nasycenie) - straty mocy
MP 10x4.3x4 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.23 kg / 0.50 lbs
228.0 g / 2.2 N
|
| 1 mm |
|
0.57 kg / 1.26 lbs
570.0 g / 5.6 N
|
| 2 mm |
|
1.14 kg / 2.51 lbs
1140.0 g / 11.2 N
|
| 3 mm |
|
1.71 kg / 3.77 lbs
1710.0 g / 16.8 N
|
| 5 mm |
|
2.28 kg / 5.03 lbs
2280.0 g / 22.4 N
|
| 10 mm |
|
2.28 kg / 5.03 lbs
2280.0 g / 22.4 N
|
| 11 mm |
|
2.28 kg / 5.03 lbs
2280.0 g / 22.4 N
|
| 12 mm |
|
2.28 kg / 5.03 lbs
2280.0 g / 22.4 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (zachowanie materiału) - limit termiczny
MP 10x4.3x4 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
2.28 kg / 5.03 lbs
2280.0 g / 22.4 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
2.23 kg / 4.92 lbs
2229.8 g / 21.9 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
2.18 kg / 4.81 lbs
2179.7 g / 21.4 N
|
OK |
| 80 °C | -6.6% |
2.13 kg / 4.69 lbs
2129.5 g / 20.9 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
1.62 kg / 3.58 lbs
1623.4 g / 15.9 N
|
Tabela 6: Dwa magnesy (przyciąganie) - siły w układzie
MP 10x4.3x4 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła zsuwania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
12.93 kg / 28.50 lbs
6 169 Gs
|
1.94 kg / 4.27 lbs
1939 g / 19.0 N
|
N/A |
| 1 mm |
10.50 kg / 23.16 lbs
11 025 Gs
|
1.58 kg / 3.47 lbs
1576 g / 15.5 N
|
9.45 kg / 20.84 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
8.35 kg / 18.41 lbs
9 831 Gs
|
1.25 kg / 2.76 lbs
1253 g / 12.3 N
|
7.52 kg / 16.57 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
6.55 kg / 14.43 lbs
8 703 Gs
|
0.98 kg / 2.17 lbs
982 g / 9.6 N
|
5.89 kg / 12.99 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
3.91 kg / 8.63 lbs
6 729 Gs
|
0.59 kg / 1.29 lbs
587 g / 5.8 N
|
3.52 kg / 7.76 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
1.07 kg / 2.36 lbs
3 522 Gs
|
0.16 kg / 0.35 lbs
161 g / 1.6 N
|
0.96 kg / 2.13 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.13 kg / 0.29 lbs
1 223 Gs
|
0.02 kg / 0.04 lbs
19 g / 0.2 N
|
0.12 kg / 0.26 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.00 kg / 0.01 lbs
194 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
129 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
91 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
66 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
50 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
39 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Zagrożenia (elektronika) - ostrzeżenia
MP 10x4.3x4 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 9.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 7.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 5.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 4.0 cm |
| Pilot do auta | 50 Gs (5.0 mT) | 3.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.5 cm |
Tabela 8: Zderzenia (ryzyko pęknięcia) - ostrzeżenie
MP 10x4.3x4 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
34.97 km/h
(9.71 m/s)
|
0.09 J | |
| 30 mm |
60.20 km/h
(16.72 m/s)
|
0.27 J | |
| 50 mm |
77.71 km/h
(21.59 m/s)
|
0.45 J | |
| 100 mm |
109.90 km/h
(30.53 m/s)
|
0.89 J |
Tabela 9: Odporność na korozję
MP 10x4.3x4 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Flux)
MP 10x4.3x4 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 4 017 Mx | 40.2 µWb |
| Współczynnik Pc | 1.44 | Wysoki (Stabilny) |
Tabela 11: Fizyka poszukiwań podwodnych
MP 10x4.3x4 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 2.28 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
2.61 kg
(+0.33 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Udźwig w pionie
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes utrzyma tylko ok. 20-30% siły oderwania.
2. Grubość podłoża
*Zbyt cienki metal (np. obudowa PC 0.5mm) znacząco osłabia udźwig magnesu.
3. Praca w cieple
*Dla materiału N38 krytyczny próg to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 1.44
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Analiza pierwiastkowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Zrównoważony rozwój
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne propozycje
Zalety oraz wady magnesów neodymowych Nd2Fe14B.
Plusy
- Długowieczność to ich atut – nawet po dekady utrata mocy wynosi zaledwie ~1% (teoretycznie).
- Pozostają niewrażliwe na zewnętrzne zakłócenia, co czyni je odpornymi na rozmagnesowanie w trudnych warunkach.
- Pokrycie materiałami takimi jak nikiel, srebro lub złoto nadaje im czysty i gładki charakter.
- Wytwarzają skoncentrowane pole magnetyczne przy biegunach, co jest ich znakiem rozpoznawczym.
- Wersje specjalistyczne radzą sobie w temperaturach sięgających 230°C, zachowując swoje parametry.
- Elastyczność kształtowania – można je wykonać w rozmaitych formach, dopasowanych do wymagań klienta.
- Pełnią kluczową rolę w rozwoju technologii, będąc sercem generatorów, pamięci masowych i sprzętu medycznego.
- Dzięki kompaktowości, nie wymagają dużej przestrzeni, a jednocześnie zapewniają silne pole.
Słabe strony
- Są wrażliwe na uderzenia – materiał jest kruchy i może odprysnąć. Ochrona w postaci obudowy to dobre rozwiązanie.
- Standardowe magnesy tracą moc powyżej 80°C. Jeśli potrzebujesz pracy w wyższych temperaturach, wybierz serię [AH] (odporną do 230°C).
- Wilgoć powoduje korozję w kontakcie z wodą. Na zewnątrz zalecamy użycie magnesów hermetycznych (np. w gumie).
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego służą specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Drobne magnesy to ryzyko – połknięcie wymaga interwencji chirurga. Mogą też być problemem przy diagnostyce MRI.
- Za jakość trzeba płacić – magnesy neodymowe są droższe od ceramicznych, co wpływa na budżet projektu.
Parametry udźwigu
Najlepsza nośność magnesu w idealnych parametrach – co się na to składa?
- na płycie wykonanej ze stali miękkiej, efektywnie zamykającej strumień magnetyczny
- której grubość wynosi ok. 10 mm
- o idealnie gładkiej powierzchni styku
- w warunkach bezszczelinowych (metal do metalu)
- dla siły działającej pod kątem prostym (na odrywanie, nie zsuwanie)
- w stabilnej temperaturze pokojowej
Co wpływa na udźwig w praktyce
- Dystans (pomiędzy magnesem a metalem), ponieważ nawet niewielka przerwa (np. 0,5 mm) może spowodować drastyczny spadek siły nawet o 50% (dotyczy to także lakieru, korozji czy zanieczyszczeń).
- Kąt przyłożenia siły – maksymalny parametr uzyskujemy tylko przy prostopadłym odrywaniu. Siła ścinająca magnesu po blasze jest z reguły kilkukrotnie niższa (ok. 1/5 udźwigu).
- Grubość metalu – im cieńsza blacha, tym słabsze trzymanie. Strumień magnetyczny przechodzi przez materiał, zamiast generować siłę.
- Materiał blachy – stal niskowęglowa przyciąga najlepiej. Domieszki stopowe zmniejszają przenikalność magnetyczną i udźwig.
- Faktura blachy – powierzchnie gładkie gwarantują idealne doleganie, co poprawia nasycenie pola. Powierzchnie chropowate osłabiają chwyt.
- Wpływ temperatury – gorące środowisko zmniejsza siłę przyciągania. Przekroczenie temperatury granicznej może trwale uszkodzić magnes.
Udźwig mierzono używając wypolerowanej blachy o optymalnej grubości (min. 20 mm), przy prostopadłym działaniu siły odrywającej, z kolei przy działaniu siły na zsuwanie siła trzymania jest mniejsza nawet 75%. Dodatkowo, nawet niewielka szczelina pomiędzy magnesem, a blachą obniża udźwig.
Zasady BHP dla użytkowników magnesów
Ryzyko złamań
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Niszczenie danych
Ochrona danych: Magnesy neodymowe mogą zdegradować nośniki danych oraz delikatną elektronikę (implanty, aparaty słuchowe, zegarki mechaniczne).
Świadome użytkowanie
Postępuj ostrożnie. Magnesy neodymowe przyciągają z dużej odległości i zwierają z impetem, często szybciej niż jesteś w stanie przewidzieć.
Wpływ na smartfony
Intensywne promieniowanie magnetyczne wpływa negatywnie na działanie kompasów w telefonach i nawigacjach GPS. Zachowaj odstęp magnesów do smartfona, aby uniknąć awarii czujników.
Zagrożenie zapłonem
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Maksymalna temperatura
Chroń przed wysoką temperaturą. Magnesy neodymowe są nieodporne na ciepło. Jeśli potrzebujesz odporności powyżej 80°C, wybierz specjalne serie wysokotemperaturowe (H, SH, UH).
Wpływ na zdrowie
Osoby z stymulatorem serca muszą zachować bezpieczną odległość od magnesów. Silny magnes może rozregulować pracę implantu.
Podatność na pękanie
Uwaga na odpryski. Magnesy mogą pęknąć przy gwałtownym złączeniu, rozrzucając kawałki metalu w powietrze. Ochrona wzroku wymagana.
Uczulenie na powłokę
Ostrzeżenie dla alergików: warstwa ochronna Ni-Cu-Ni zawiera nikiel. W przypadku wystąpienia świądu lub podrażnienia, należy natychmiast zakończyć pracę z magnesami i zabezpieczyć dłonie.
To nie jest zabawka
Produkt przeznaczony dla dorosłych. Małe elementy mogą zostać połknięte, co prowadzi do martwicy tkanek. Trzymaj z dala od dzieci i zwierząt.
