MW 25x2.5 / N38 - magnes neodymowy walcowy
magnes neodymowy walcowy
Numer katalogowy 010449
GTIN/EAN: 5906301811121
Średnica Ø
25 mm [±0,1 mm]
Wysokość
2.5 mm [±0,1 mm]
Waga
9.2 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
2.55 kg / 25.03 N
Indukcja magnetyczna
121.57 mT / 1216 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
3.95 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
3.21 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?Raport inżynierski tego magnesu
Pełna analiza w PDF: siła oderwania i ścinania, wpływ odległości, temperatury i grubości blachy, bezpieczne odległości BHP oraz krzywa demagnetyzacji.
Zadzwoń już teraz
+48 22 499 98 98
lub skontaktuj się za pomocą
formularz
na stronie kontakt.
Moc oraz wygląd magnesów neodymowych wyliczysz w naszym
kalkulatorze siły.
Zamówienia złożone do godziny 14:00 zostaną wysłane tego samego dnia roboczego.
Parametry techniczne produktu - MW 25x2.5 / N38 - magnes neodymowy walcowy
Specyfikacja / charakterystyka - MW 25x2.5 / N38 - magnes neodymowy walcowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 010449 |
| GTIN/EAN | 5906301811121 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica Ø | 25 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 2.5 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 9.2 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 2.55 kg / 25.03 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 121.57 mT / 1216 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza techniczna magnesu - raport
Niniejsze dane stanowią rezultat analizy inżynierskiej. Wartości bazują na modelach dla materiału Nd2Fe14B. Rzeczywiste warunki mogą różnić się od wartości teoretycznych. Prosimy traktować te dane jako punkt odniesienia przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (udźwig vs dystans) - wykres oddziaływania
MW 25x2.5 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
1216 Gs
121.6 mT
|
2.55 kg / 5.62 lbs
2550.0 g / 25.0 N
|
średnie ryzyko |
| 1 mm |
1177 Gs
117.7 mT
|
2.39 kg / 5.27 lbs
2391.6 g / 23.5 N
|
średnie ryzyko |
| 2 mm |
1121 Gs
112.1 mT
|
2.17 kg / 4.78 lbs
2166.6 g / 21.3 N
|
średnie ryzyko |
| 3 mm |
1050 Gs
105.0 mT
|
1.90 kg / 4.19 lbs
1902.7 g / 18.7 N
|
niskie ryzyko |
| 5 mm |
887 Gs
88.7 mT
|
1.36 kg / 2.99 lbs
1358.4 g / 13.3 N
|
niskie ryzyko |
| 10 mm |
511 Gs
51.1 mT
|
0.45 kg / 0.99 lbs
450.5 g / 4.4 N
|
niskie ryzyko |
| 15 mm |
282 Gs
28.2 mT
|
0.14 kg / 0.30 lbs
137.4 g / 1.3 N
|
niskie ryzyko |
| 20 mm |
162 Gs
16.2 mT
|
0.05 kg / 0.10 lbs
45.4 g / 0.4 N
|
niskie ryzyko |
| 30 mm |
64 Gs
6.4 mT
|
0.01 kg / 0.02 lbs
7.0 g / 0.1 N
|
niskie ryzyko |
| 50 mm |
17 Gs
1.7 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.5 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
Tabela 2: Równoległa siła zsuwania (ściana)
MW 25x2.5 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
0.51 kg / 1.12 lbs
510.0 g / 5.0 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
0.48 kg / 1.05 lbs
478.0 g / 4.7 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.43 kg / 0.96 lbs
434.0 g / 4.3 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.38 kg / 0.84 lbs
380.0 g / 3.7 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.27 kg / 0.60 lbs
272.0 g / 2.7 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.09 kg / 0.20 lbs
90.0 g / 0.9 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.03 kg / 0.06 lbs
28.0 g / 0.3 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.02 lbs
10.0 g / 0.1 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (poślizg) - udźwig wertykalny
MW 25x2.5 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
0.76 kg / 1.69 lbs
765.0 g / 7.5 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
0.51 kg / 1.12 lbs
510.0 g / 5.0 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.26 kg / 0.56 lbs
255.0 g / 2.5 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
1.28 kg / 2.81 lbs
1275.0 g / 12.5 N
|
Tabela 4: Grubość stali (wpływ podłoża) - straty mocy
MW 25x2.5 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.26 kg / 0.56 lbs
255.0 g / 2.5 N
|
| 1 mm |
|
0.64 kg / 1.41 lbs
637.5 g / 6.3 N
|
| 2 mm |
|
1.28 kg / 2.81 lbs
1275.0 g / 12.5 N
|
| 3 mm |
|
1.91 kg / 4.22 lbs
1912.5 g / 18.8 N
|
| 5 mm |
|
2.55 kg / 5.62 lbs
2550.0 g / 25.0 N
|
| 10 mm |
|
2.55 kg / 5.62 lbs
2550.0 g / 25.0 N
|
| 11 mm |
|
2.55 kg / 5.62 lbs
2550.0 g / 25.0 N
|
| 12 mm |
|
2.55 kg / 5.62 lbs
2550.0 g / 25.0 N
|
Tabela 5: Stabilność termiczna (stabilność) - próg odporności
MW 25x2.5 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
2.55 kg / 5.62 lbs
2550.0 g / 25.0 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
2.49 kg / 5.50 lbs
2493.9 g / 24.5 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
2.44 kg / 5.37 lbs
2437.8 g / 23.9 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
2.38 kg / 5.25 lbs
2381.7 g / 23.4 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
1.82 kg / 4.00 lbs
1815.6 g / 17.8 N
|
Tabela 6: Dwa magnesy (przyciąganie) - siły w układzie
MW 25x2.5 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła zsuwania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
4.47 kg / 9.86 lbs
2 302 Gs
|
0.67 kg / 1.48 lbs
671 g / 6.6 N
|
N/A |
| 1 mm |
4.35 kg / 9.59 lbs
2 398 Gs
|
0.65 kg / 1.44 lbs
653 g / 6.4 N
|
3.92 kg / 8.63 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
4.19 kg / 9.25 lbs
2 355 Gs
|
0.63 kg / 1.39 lbs
629 g / 6.2 N
|
3.77 kg / 8.32 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
4.01 kg / 8.84 lbs
2 302 Gs
|
0.60 kg / 1.33 lbs
601 g / 5.9 N
|
3.61 kg / 7.95 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
3.57 kg / 7.88 lbs
2 173 Gs
|
0.54 kg / 1.18 lbs
536 g / 5.3 N
|
3.22 kg / 7.09 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
2.38 kg / 5.25 lbs
1 775 Gs
|
0.36 kg / 0.79 lbs
357 g / 3.5 N
|
2.14 kg / 4.73 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.79 kg / 1.74 lbs
1 022 Gs
|
0.12 kg / 0.26 lbs
119 g / 1.2 N
|
0.71 kg / 1.57 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.03 kg / 0.07 lbs
198 Gs
|
0.00 kg / 0.01 lbs
4 g / 0.0 N
|
0.03 kg / 0.06 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.01 kg / 0.03 lbs
127 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
2 g / 0.0 N
|
0.01 kg / 0.02 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.01 kg / 0.01 lbs
86 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.01 lbs
61 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
44 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
33 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Zagrożenia (implanty) - środki ostrożności
MW 25x2.5 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 8.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 6.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 5.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 4.0 cm |
| Kluczyk samochodowy | 50 Gs (5.0 mT) | 3.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.0 cm |
Tabela 8: Energia uderzenia (ryzyko pęknięcia) - skutki zderzenia
MW 25x2.5 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
18.55 km/h
(5.15 m/s)
|
0.12 J | |
| 30 mm |
29.13 km/h
(8.09 m/s)
|
0.30 J | |
| 50 mm |
37.55 km/h
(10.43 m/s)
|
0.50 J | |
| 100 mm |
53.10 km/h
(14.75 m/s)
|
1.00 J |
Tabela 9: Specyfikacja ochrony powierzchni
MW 25x2.5 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Pc)
MW 25x2.5 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 7 872 Mx | 78.7 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.16 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Zastosowanie podwodne
MW 25x2.5 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 2.55 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
2.92 kg
(+0.37 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Montaż na ścianie (ześlizg)
*Pamiętaj: Na pionowej ścianie magnes utrzyma tylko ok. 20-30% nominalnego udźwigu.
2. Wpływ grubości blachy
*Zbyt cienki metal (np. blacha karoseryjna) drastycznie osłabia udźwig magnesu.
3. Praca w cieple
*W klasie N38 krytyczny próg to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.16
Niniejsza symulacja obrazuje stabilność magnetyczną wybranego magnesu w konkretnych warunkach geometrycznych. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Specyfikacja materiałowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Ekologia i recykling (GPSR)
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne oferty
Wady oraz zalety magnesów neodymowych Nd2Fe14B.
Zalety
- Cechują się stabilnością – przez okres blisko 10 lat tracą maksymalnie ~1% swojej pierwotnej siły (wg danych).
- Pozostają niewrażliwe na wpływ innych pól, co czyni je odpornymi na rozmagnesowanie w wymagającym środowisku.
- Dzięki powłoce (nikiel, Au, srebro) zyskują estetyczny, metaliczny wygląd.
- Wyróżniają się bardzo wysoką gęstością pola na powierzchni, co umożliwia silne chwytanie nawet małych elementów.
- Wersje specjalistyczne radzą sobie w temperaturach sięgających 230°C, zachowując swoje parametry.
- Możliwość uzyskania skomplikowanych kształtów sprawia, że są doskonałe do indywidualnych zastosowań.
- Pełnią kluczową rolę w przemyśle, będąc sercem generatorów, pamięci masowych i urządzeń ratujących życie.
- Dzięki kompaktowości, zajmują mało miejsca, a jednocześnie zapewniają silne pole.
Ograniczenia
- Kruchość to ich mankament. Mogą pęknąć przy zderzeniu, dlatego zalecamy osłony lub uchwyty.
- Gorąco to wróg neodymów – powyżej 80°C tracą właściwości. Do zadań specjalnych polecamy serię [AH], działającą stabilnie aż do 230°C.
- Ryzyko korozji: bez osłony magnes zardzewieje na deszczu. Rozważ wersje powlekane tworzywem do zastosowań zewnętrznych.
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego służą specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Uważaj na małe części – połknięcie wymaga interwencji chirurga. Mogą też być problemem przy diagnostyce MRI.
- Za jakość trzeba płacić – magnesy neodymowe są droższe od ceramicznych, co wpływa na ekonomię rozwiązania.
Charakterystyka udźwigu
Najwyższa nośność magnesu – co się na to składa?
- na podłożu wykonanej ze stali konstrukcyjnej, efektywnie zamykającej strumień magnetyczny
- o grubości nie mniejszej niż 10 mm
- o wypolerowanej powierzchni styku
- bez najmniejszej przerwy powietrznej pomiędzy magnesem a stalą
- dla siły działającej pod kątem prostym (na odrywanie, nie zsuwanie)
- w temp. ok. 20°C
Co wpływa na udźwig w praktyce
- Odstęp (pomiędzy magnesem a metalem), bowiem nawet bardzo mała przerwa (np. 0,5 mm) powoduje zmniejszenie udźwigu nawet o 50% (dotyczy to także farby, korozji czy zanieczyszczeń).
- Kąt odrywania – należy wiedzieć, że magnes ma największą siłę prostopadle. Przy działaniu sił bocznych, siła trzymania spada znacząco, często do poziomu 20-30% wartości maksymalnej.
- Grubość elementu – aby wykorzystać 100% mocy, stal musi być odpowiednio gruba. Cienka blacha limituje siłę przyciągania (magnes „przebija” ją na wylot).
- Typ metalu – różne stopy reaguje tak samo. Dodatki stopowe pogarszają interakcję z magnesem.
- Gładkość podłoża – im gładsza i bardziej polerowana blacha, tym lepsze przyleganie i wyższy udźwig. Chropowatość tworzą dystans powietrzny.
- Wpływ temperatury – wysoka temperatura osłabia pole magnetyczne. Zbyt wysoka temperatura może trwale rozmagnesować magnes.
Udźwig wyznaczano używając wypolerowanej blachy o optymalnej grubości (min. 20 mm), przy prostopadłym działaniu siły odrywającej, natomiast przy siłach działających równolegle siła trzymania jest mniejsza nawet pięciokrotnie. Dodatkowo, nawet drobny odstęp pomiędzy powierzchnią magnesu, a blachą redukuje udźwig.
Bezpieczna praca z magnesami neodymowymi
Zagrożenie życia
Dla posiadaczy implantów: Silne pole magnetyczne wpływa na elektronikę medyczną. Utrzymuj co najmniej 30 cm odstępu lub poproś inną osobę obsługę magnesów.
Siła neodymu
Zanim zaczniesz, zapoznaj się z zasadami. Niekontrolowane przyciągnięcie może zniszczyć magnes lub uszkodzić palce. Myśl o krok do przodu.
Trwała utrata siły
Kontroluj ciepło. Podgrzanie magnesu powyżej 80 stopni Celsjusza zdegraduje jego domenę magnetyczną i udźwig.
Ochrona dłoni
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Niklowa powłoka a alergia
Pewna grupa użytkowników ma alergię kontaktową na pierwiastek nikiel, którym powlekane są standardowo nasze produkty. Długotrwała ekspozycja może wywołać silną reakcję alergiczną. Zalecamy używanie rękawiczek ochronnych.
Zagrożenie dla nawigacji
Uwaga: magnesy neodymowe generują pole, które mylą systemy nawigacji. Utrzymuj odpowiednią odległość od telefonu, tabletu i nawigacji.
Pole magnetyczne a elektronika
Zagrożenie dla danych: Magnesy neodymowe mogą uszkodzić karty bankomatowe oraz delikatną elektronikę (implanty, protezy słuchu, czasomierze).
Pył jest łatwopalny
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
To nie jest zabawka
Bezwzględnie zabezpiecz magnesy przed najmłodszymi. Niebezpieczeństwo połknięcia jest wysokie, a skutki zwarcia magnesów wewnątrz organizmu są nieodwracalne.
Kruchość materiału
Chroń oczy. Magnesy mogą pęknąć przy niekontrolowanym uderzeniu, rozrzucając kawałki metalu w powietrze. Ochrona wzroku wymagana.
