MPL 15x10x2 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
magnes neodymowy płytkowy
Numer katalogowy 020388
GTIN/EAN: 5906301811879
Długość
15 mm [±0,1 mm]
Szerokość
10 mm [±0,1 mm]
Wysokość
2 mm [±0,1 mm]
Waga
2.25 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
1.57 kg / 15.45 N
Indukcja magnetyczna
180.53 mT / 1805 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
1.316 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
1.070 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Zadzwoń już teraz
+48 888 99 98 98
albo daj znać za pomocą
formularz
w sekcji kontakt.
Masę a także kształt magnesu sprawdzisz w naszym
modułowym kalkulatorze.
Zamówienia złożone przed 14:00 realizujemy jeszcze dziś!
Właściwości fizyczne MPL 15x10x2 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
Specyfikacja / charakterystyka - MPL 15x10x2 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 020388 |
| GTIN/EAN | 5906301811879 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Długość | 15 mm [±0,1 mm] |
| Szerokość | 10 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 2 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 2.25 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 1.57 kg / 15.45 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 180.53 mT / 1805 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Symulacja techniczna magnesu neodymowego - dane
Poniższe dane są wynik analizy inżynierskiej. Wartości oparte są na modelach dla klasy Nd2Fe14B. Rzeczywiste osiągi mogą odbiegać od wyników symulacji. Prosimy traktować te wyliczenia jako punkt odniesienia przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Siła prostopadła statyczna (siła vs dystans) - wykres oddziaływania
MPL 15x10x2 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
1805 Gs
180.5 mT
|
1.57 kg / 3.46 lbs
1570.0 g / 15.4 N
|
słaby uchwyt |
| 1 mm |
1628 Gs
162.8 mT
|
1.28 kg / 2.82 lbs
1278.3 g / 12.5 N
|
słaby uchwyt |
| 2 mm |
1394 Gs
139.4 mT
|
0.94 kg / 2.06 lbs
936.3 g / 9.2 N
|
słaby uchwyt |
| 3 mm |
1152 Gs
115.2 mT
|
0.64 kg / 1.41 lbs
639.9 g / 6.3 N
|
słaby uchwyt |
| 5 mm |
751 Gs
75.1 mT
|
0.27 kg / 0.60 lbs
271.5 g / 2.7 N
|
słaby uchwyt |
| 10 mm |
262 Gs
26.2 mT
|
0.03 kg / 0.07 lbs
33.1 g / 0.3 N
|
słaby uchwyt |
| 15 mm |
110 Gs
11.0 mT
|
0.01 kg / 0.01 lbs
5.8 g / 0.1 N
|
słaby uchwyt |
| 20 mm |
54 Gs
5.4 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1.4 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
| 30 mm |
18 Gs
1.8 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.2 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
| 50 mm |
4 Gs
0.4 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
Tabela 2: Równoległa siła obsunięcia (ściana)
MPL 15x10x2 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
0.31 kg / 0.69 lbs
314.0 g / 3.1 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
0.26 kg / 0.56 lbs
256.0 g / 2.5 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.19 kg / 0.41 lbs
188.0 g / 1.8 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.13 kg / 0.28 lbs
128.0 g / 1.3 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.05 kg / 0.12 lbs
54.0 g / 0.5 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.01 lbs
6.0 g / 0.1 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (poślizg) - zachowanie na śliskim podłożu
MPL 15x10x2 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
0.47 kg / 1.04 lbs
471.0 g / 4.6 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
0.31 kg / 0.69 lbs
314.0 g / 3.1 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.16 kg / 0.35 lbs
157.0 g / 1.5 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
0.79 kg / 1.73 lbs
785.0 g / 7.7 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (wpływ podłoża) - straty mocy
MPL 15x10x2 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.16 kg / 0.35 lbs
157.0 g / 1.5 N
|
| 1 mm |
|
0.39 kg / 0.87 lbs
392.5 g / 3.9 N
|
| 2 mm |
|
0.79 kg / 1.73 lbs
785.0 g / 7.7 N
|
| 3 mm |
|
1.18 kg / 2.60 lbs
1177.5 g / 11.6 N
|
| 5 mm |
|
1.57 kg / 3.46 lbs
1570.0 g / 15.4 N
|
| 10 mm |
|
1.57 kg / 3.46 lbs
1570.0 g / 15.4 N
|
| 11 mm |
|
1.57 kg / 3.46 lbs
1570.0 g / 15.4 N
|
| 12 mm |
|
1.57 kg / 3.46 lbs
1570.0 g / 15.4 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (zachowanie materiału) - spadek mocy
MPL 15x10x2 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
1.57 kg / 3.46 lbs
1570.0 g / 15.4 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
1.54 kg / 3.39 lbs
1535.5 g / 15.1 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
1.50 kg / 3.31 lbs
1500.9 g / 14.7 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
1.47 kg / 3.23 lbs
1466.4 g / 14.4 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
1.12 kg / 2.46 lbs
1117.8 g / 11.0 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (przyciąganie) - zasięg pola
MPL 15x10x2 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Opór ścinania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
3.01 kg / 6.64 lbs
3 196 Gs
|
0.45 kg / 1.00 lbs
452 g / 4.4 N
|
N/A |
| 1 mm |
2.76 kg / 6.09 lbs
3 456 Gs
|
0.41 kg / 0.91 lbs
414 g / 4.1 N
|
2.49 kg / 5.48 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
2.45 kg / 5.41 lbs
3 257 Gs
|
0.37 kg / 0.81 lbs
368 g / 3.6 N
|
2.21 kg / 4.87 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
2.12 kg / 4.68 lbs
3 029 Gs
|
0.32 kg / 0.70 lbs
318 g / 3.1 N
|
1.91 kg / 4.21 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
1.49 kg / 3.30 lbs
2 543 Gs
|
0.22 kg / 0.49 lbs
224 g / 2.2 N
|
1.35 kg / 2.97 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
0.52 kg / 1.15 lbs
1 501 Gs
|
0.08 kg / 0.17 lbs
78 g / 0.8 N
|
0.47 kg / 1.03 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.06 kg / 0.14 lbs
524 Gs
|
0.01 kg / 0.02 lbs
10 g / 0.1 N
|
0.06 kg / 0.13 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
60 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
37 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
24 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
16 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
12 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
9 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Strefy ochronne (elektronika) - środki ostrożności
MPL 15x10x2 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 5.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 4.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 3.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 2.5 cm |
| Kluczyk samochodowy | 50 Gs (5.0 mT) | 2.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.0 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.0 cm |
Tabela 8: Energia uderzenia (energia kinetyczna) - ostrzeżenie
MPL 15x10x2 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
26.99 km/h
(7.50 m/s)
|
0.06 J | |
| 30 mm |
46.15 km/h
(12.82 m/s)
|
0.18 J | |
| 50 mm |
59.57 km/h
(16.55 m/s)
|
0.31 J | |
| 100 mm |
84.24 km/h
(23.40 m/s)
|
0.62 J |
Tabela 9: Specyfikacja ochrony powierzchni
MPL 15x10x2 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane konstrukcyjne (Pc)
MPL 15x10x2 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 3 194 Mx | 31.9 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.22 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Hydrostatyka i wyporność
MPL 15x10x2 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 1.57 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
1.80 kg
(+0.23 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Udźwig w pionie
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes utrzyma jedynie ok. 20-30% siły prostopadłej.
2. Wpływ grubości blachy
*Zbyt cienki metal (np. obudowa PC 0.5mm) drastycznie redukuje udźwig magnesu.
3. Wytrzymałość temperaturowa
*Dla standardowych magnesów maksymalna temperatura to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.22
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Analiza pierwiastkowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Ekologia i recykling (GPSR)
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Inne propozycje
Wady i zalety magnesów neodymowych Nd2Fe14B.
Plusy
- Są niezwykle trwałe – przez okres ok. 10 lat tracą nie więcej niż ~1% swojej pierwotnej siły (pomiary wskazują na taką wartość).
- Wyróżniają się niezwykłą odpornością na rozmagnesowanie, nawet w silnych polach zewnętrznych.
- Pokrycie materiałami takimi jak nikiel, srebro lub złoto nadaje im profesjonalny i gładki charakter.
- Cechują się bardzo wysoką gęstością pola na powierzchni, co umożliwia mocne przyciąganie z dużą mocą.
- Specjalna mieszanka pierwiastków sprawia, że wykazują odporność na wysokie temperatury (zależnie od kształtu, nawet do 230°C).
- Szerokie możliwości w doborze kształtu i wymiaru to ich wielka zaleta w konstrukcjach.
- Znajdują powszechne zastosowanie w nowoczesnej technice – od dysków twardych i silników, po precyzyjną diagnostykę.
- Dzięki kompaktowości, nie wymagają dużej przestrzeni, a jednocześnie gwarantują wysoką skuteczność.
Ograniczenia
- Ze względu na brak elastyczności, trzeba się z nimi obchodzić delikatnie. Silne uderzenie może je zniszczyć, stąd zalecenie stosowania osłon.
- Wysoka temperatura to wróg neodymów – powyżej 80°C tracą właściwości. Do zadań specjalnych polecamy serię [AH], działającą stabilnie aż do 230°C.
- Ryzyko korozji: bez osłony magnes ulegnie utlenieniu na deszczu. Rozważ wersje powlekane tworzywem do zastosowań zewnętrznych.
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego służą specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Zachowaj ostrożność – połknięcie magnesów przez dziecko to zagrożenie życia. Ponadto, ich obecność w ciele komplikuje diagnostykę obrazową.
- Cena – są droższe niż magnesy ferrytowe, co przy wielkich nakładach może być istotnym kosztem.
Parametry udźwigu
Optymalny udźwig magnesu neodymowego – od czego zależy?
- przy kontakcie z blachy ze stali niskowęglowej, gwarantującej pełne nasycenie magnetyczne
- o grubości nie mniejszej niż 10 mm
- charakteryzującej się równą strukturą
- w warunkach bezszczelinowych (metal do metalu)
- podczas ciągnięcia w kierunku prostopadłym do powierzchni mocowania
- przy temperaturze ok. 20 stopni Celsjusza
Praktyczne aspekty udźwigu – czynniki
- Przerwa między powierzchniami – nawet ułamek milimetra odległości (spowodowany np. lakierem lub nierównością) znacząco osłabia siłę przyciągania, często o połowę przy zaledwie 0,5 mm.
- Kierunek siły – deklarowany udźwig dotyczy odrywania w pionie. Przy ześlizgiwaniu, magnes wykazuje znacznie mniejszą moc (często ok. 20-30% siły maksymalnej).
- Grubość elementu – aby wykorzystać 100% mocy, stal musi być odpowiednio gruba. Cienka blacha ogranicza udźwig (magnes „przebija” ją na wylot).
- Rodzaj stali – stal miękka przyciąga najlepiej. Domieszki stopowe obniżają właściwości magnetyczne i siłę trzymania.
- Gładkość – idealny styk uzyskamy tylko na gładkiej stali. Wszelkie rysy i nierówności zmniejszają realną powierzchnię styku, redukując siłę.
- Wpływ temperatury – gorące środowisko zmniejsza siłę przyciągania. Zbyt wysoka temperatura może trwale uszkodzić magnes.
Pomiar udźwigu wykonywano na blachach o gładkiej powierzchni o odpowiedniej grubości, przy prostopadłym działaniu siły, z kolei przy siłach działających równolegle siła trzymania jest mniejsza nawet pięciokrotnie. Co więcej, nawet minimalna przerwa pomiędzy powierzchnią magnesu, a blachą zmniejsza udźwig.
BHP przy magnesach
Ostrzeżenie dla alergików
Uwaga na nikiel: warstwa ochronna Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku wystąpienia świądu lub podrażnienia, należy natychmiast zakończyć pracę z magnesami i użyć środków ochronnych.
Uwaga medyczna
Pacjenci z rozrusznikiem serca muszą utrzymać bezpieczną odległość od magnesów. Pole magnetyczne może rozregulować pracę implantu.
Zasady obsługi
Używaj magnesy świadomie. Ich ogromna siła może zszokować nawet doświadczonych użytkowników. Planuj ruchy i respektuj ich siły.
Zagrożenie dla elektroniki
Nie zbliżaj magnesów do dokumentów, laptopa czy telewizora. Pole magnetyczne może trwale uszkodzić te urządzenia oraz wymazać paski magnetyczne z kart.
Ryzyko połknięcia
Sprzedaż wyłącznie dla dorosłych. Drobne magnesy mogą zostać aspirrowane, co prowadzi do perforacji jelit. Przechowuj poza zasięgiem niepowołanych osób.
Samozapłon
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Zagrożenie dla nawigacji
Intensywne promieniowanie magnetyczne zakłóca działanie kompasów w smartfonach i nawigacjach GPS. Nie zbliżaj magnesów od telefonu, aby uniknąć awarii czujników.
Uszkodzenia ciała
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Łamliwość magnesów
Mimo metalicznego wyglądu, neodym jest kruchy i nie znosi udarów. Nie uderzaj, gdyż magnes może się pokruszyć na ostre, niebezpieczne kawałki.
Nie przegrzewaj magnesów
Standardowe magnesy neodymowe (typ N) tracą właściwości po przekroczeniu temperatury 80°C. Uszkodzenie jest permanentne.
