MP 30x6x10 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
magnes neodymowy pierścieniowy
Numer katalogowy 030197
GTIN/EAN: 5906301812142
Średnica
30 mm [±0,1 mm]
Średnica wewnętrzna Ø
6 mm [±0,1 mm]
Wysokość
10 mm [±0,1 mm]
Waga
50.89 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
20.71 kg / 203.16 N
Indukcja magnetyczna
343.81 mT / 3438 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
16.00 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
13.01 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Zadzwoń już teraz
+48 22 499 98 98
ewentualnie zostaw wiadomość przez
nasz formularz online
na naszej stronie.
Masę oraz budowę magnesu neodymowego zweryfikujesz u nas w
kalkulatorze mocy.
Zamówienia złożone do godziny 14:00 zostaną wysłane tego samego dnia roboczego.
Dane techniczne - MP 30x6x10 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
Specyfikacja / charakterystyka - MP 30x6x10 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 030197 |
| GTIN/EAN | 5906301812142 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica | 30 mm [±0,1 mm] |
| Średnica wewnętrzna Ø | 6 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 10 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 50.89 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 20.71 kg / 203.16 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 343.81 mT / 3438 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza fizyczna magnesu - parametry techniczne
Poniższe informacje są wynik symulacji matematycznej. Wyniki oparte są na algorytmach dla materiału Nd2Fe14B. Realne osiągi mogą się różnić. Prosimy traktować te dane jako punkt odniesienia przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (siła vs dystans) - wykres oddziaływania
MP 30x6x10 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
5619 Gs
561.9 mT
|
20.71 kg / 45.66 lbs
20710.0 g / 203.2 N
|
krytyczny poziom |
| 1 mm |
5241 Gs
524.1 mT
|
18.01 kg / 39.71 lbs
18011.7 g / 176.7 N
|
krytyczny poziom |
| 2 mm |
4861 Gs
486.1 mT
|
15.50 kg / 34.17 lbs
15498.1 g / 152.0 N
|
krytyczny poziom |
| 3 mm |
4490 Gs
449.0 mT
|
13.22 kg / 29.15 lbs
13223.5 g / 129.7 N
|
krytyczny poziom |
| 5 mm |
3792 Gs
379.2 mT
|
9.43 kg / 20.79 lbs
9429.0 g / 92.5 N
|
mocny |
| 10 mm |
2404 Gs
240.4 mT
|
3.79 kg / 8.36 lbs
3791.3 g / 37.2 N
|
mocny |
| 15 mm |
1526 Gs
152.6 mT
|
1.53 kg / 3.37 lbs
1527.0 g / 15.0 N
|
słaby uchwyt |
| 20 mm |
1000 Gs
100.0 mT
|
0.66 kg / 1.45 lbs
655.5 g / 6.4 N
|
słaby uchwyt |
| 30 mm |
482 Gs
48.2 mT
|
0.15 kg / 0.34 lbs
152.6 g / 1.5 N
|
słaby uchwyt |
| 50 mm |
161 Gs
16.1 mT
|
0.02 kg / 0.04 lbs
17.0 g / 0.2 N
|
słaby uchwyt |
Tabela 2: Równoległa siła ześlizgu (pion)
MP 30x6x10 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
4.14 kg / 9.13 lbs
4142.0 g / 40.6 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
3.60 kg / 7.94 lbs
3602.0 g / 35.3 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
3.10 kg / 6.83 lbs
3100.0 g / 30.4 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
2.64 kg / 5.83 lbs
2644.0 g / 25.9 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
1.89 kg / 4.16 lbs
1886.0 g / 18.5 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.76 kg / 1.67 lbs
758.0 g / 7.4 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.31 kg / 0.67 lbs
306.0 g / 3.0 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.13 kg / 0.29 lbs
132.0 g / 1.3 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.03 kg / 0.07 lbs
30.0 g / 0.3 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.01 lbs
4.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (poślizg) - udźwig wertykalny
MP 30x6x10 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
6.21 kg / 13.70 lbs
6213.0 g / 60.9 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
4.14 kg / 9.13 lbs
4142.0 g / 40.6 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
2.07 kg / 4.57 lbs
2071.0 g / 20.3 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
10.36 kg / 22.83 lbs
10355.0 g / 101.6 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (nasycenie) - dobór blachy
MP 30x6x10 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
1.04 kg / 2.28 lbs
1035.5 g / 10.2 N
|
| 1 mm |
|
2.59 kg / 5.71 lbs
2588.8 g / 25.4 N
|
| 2 mm |
|
5.18 kg / 11.41 lbs
5177.5 g / 50.8 N
|
| 3 mm |
|
7.77 kg / 17.12 lbs
7766.3 g / 76.2 N
|
| 5 mm |
|
12.94 kg / 28.54 lbs
12943.8 g / 127.0 N
|
| 10 mm |
|
20.71 kg / 45.66 lbs
20710.0 g / 203.2 N
|
| 11 mm |
|
20.71 kg / 45.66 lbs
20710.0 g / 203.2 N
|
| 12 mm |
|
20.71 kg / 45.66 lbs
20710.0 g / 203.2 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (zachowanie materiału) - limit termiczny
MP 30x6x10 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
20.71 kg / 45.66 lbs
20710.0 g / 203.2 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
20.25 kg / 44.65 lbs
20254.4 g / 198.7 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
19.80 kg / 43.65 lbs
19798.8 g / 194.2 N
|
OK |
| 80 °C | -6.6% |
19.34 kg / 42.64 lbs
19343.1 g / 189.8 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
14.75 kg / 32.51 lbs
14745.5 g / 144.7 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (odpychanie) - siły w układzie
MP 30x6x10 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła zsuwania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
103.97 kg / 229.22 lbs
6 035 Gs
|
15.60 kg / 34.38 lbs
15596 g / 153.0 N
|
N/A |
| 1 mm |
97.15 kg / 214.17 lbs
10 864 Gs
|
14.57 kg / 32.13 lbs
14572 g / 143.0 N
|
87.43 kg / 192.75 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
90.42 kg / 199.35 lbs
10 481 Gs
|
13.56 kg / 29.90 lbs
13564 g / 133.1 N
|
81.38 kg / 179.42 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
83.97 kg / 185.13 lbs
10 100 Gs
|
12.60 kg / 27.77 lbs
12596 g / 123.6 N
|
75.57 kg / 166.61 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
71.94 kg / 158.60 lbs
9 349 Gs
|
10.79 kg / 23.79 lbs
10791 g / 105.9 N
|
64.75 kg / 142.74 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
47.34 kg / 104.36 lbs
7 583 Gs
|
7.10 kg / 15.65 lbs
7100 g / 69.7 N
|
42.60 kg / 93.92 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
19.03 kg / 41.96 lbs
4 809 Gs
|
2.86 kg / 6.29 lbs
2855 g / 28.0 N
|
17.13 kg / 37.77 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
1.53 kg / 3.37 lbs
1 363 Gs
|
0.23 kg / 0.51 lbs
229 g / 2.2 N
|
1.38 kg / 3.03 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.77 kg / 1.69 lbs
965 Gs
|
0.11 kg / 0.25 lbs
115 g / 1.1 N
|
0.69 kg / 1.52 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.41 kg / 0.90 lbs
706 Gs
|
0.06 kg / 0.14 lbs
61 g / 0.6 N
|
0.37 kg / 0.81 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.23 kg / 0.51 lbs
531 Gs
|
0.03 kg / 0.08 lbs
35 g / 0.3 N
|
0.21 kg / 0.46 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.14 kg / 0.30 lbs
409 Gs
|
0.02 kg / 0.05 lbs
21 g / 0.2 N
|
0.12 kg / 0.27 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.09 kg / 0.19 lbs
322 Gs
|
0.01 kg / 0.03 lbs
13 g / 0.1 N
|
0.08 kg / 0.17 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Zagrożenia (elektronika) - ostrzeżenia
MP 30x6x10 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 19.5 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 15.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 12.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 9.0 cm |
| Kluczyk samochodowy | 50 Gs (5.0 mT) | 8.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 3.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 3.0 cm |
Tabela 8: Energia uderzenia (ryzyko pęknięcia) - skutki zderzenia
MP 30x6x10 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
22.55 km/h
(6.26 m/s)
|
1.00 J | |
| 30 mm |
35.40 km/h
(9.83 m/s)
|
2.46 J | |
| 50 mm |
45.52 km/h
(12.64 m/s)
|
4.07 J | |
| 100 mm |
64.34 km/h
(17.87 m/s)
|
8.13 J |
Tabela 9: Odporność na korozję
MP 30x6x10 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Strumień)
MP 30x6x10 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 31 585 Mx | 315.8 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.96 | Wysoki (Stabilny) |
Tabela 11: Fizyka poszukiwań podwodnych
MP 30x6x10 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 20.71 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
23.71 kg
(+3.00 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Udźwig w pionie
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes zachowa tylko ułamek siły oderwania.
2. Grubość podłoża
*Zbyt cienki metal (np. obudowa PC 0.5mm) znacząco ogranicza udźwig magnesu.
3. Stabilność termiczna
*Dla standardowych magnesów krytyczny próg to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.96
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Specyfikacja materiałowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Dane środowiskowe
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne oferty
Wady oraz zalety magnesów z neodymu Nd2Fe14B.
Plusy
- Utrzymują swoje właściwości przez lata – szacuje się, że po dekadzie słabną o niezauważalny 1%.
- Zewnętrzne pola magnetyczne nie wpływają na ich szybkiego rozmagnesowania – posiadają dużą zdolność koercji.
- Powłoka ochronna (np. niklowa) zapewnia im atrakcyjny wygląd, co ma znaczenie estetyczne.
- Oferują najwyższą indukcję magnetyczną bezpośrednio na powierzchni, co przekłada się na skuteczność.
- Są przystosowane do pracy w ekstremalnym cieple – wybrane modele znoszą temperaturę do 230°C (zależnie od wymiarów).
- Możliwość uzyskania skomplikowanych kształtów sprawia, że są idealne do nietypowych zastosowań.
- Występują wszędzie tam, gdzie liczy się precyzja: w napędach, rezonansach oraz przemyśle komputerowym.
- Idealny stosunek wielkości do siły – są małe, ale bardzo silne, co pozwala na ich montaż w ciasnych przestrzeniach.
Minusy
- Delikatność mechaniczna to ich słaba strona. Mogą pęknąć przy zderzeniu, dlatego warto stosować obudowy lub montaż w stali.
- Klasyczne neodymy tracą moc powyżej 80°C. Jeśli potrzebujesz pracy w wyższych temperaturach, zastosuj serię [AH] (odporną do 230°C).
- Nie lubią wody – szybko rdzewieją. Jeśli planujesz montaż w ogrodzie, jedynym słusznym wyborem są magnesy w plastikowej osłonie.
- Obróbka jest trudna – wykonanie gwintu w samym magnesie jest ryzykowne. Lepiej wybrać gotowe uchwyty magnetyczne (magnes w obudowie).
- Produkt niebezpieczny po połknięciu. Bezwzględnie chronić przed dziećmi. Wewnątrz ciała magnesy mogą się połączyć, powodując poważne urazy.
- Cena – są droższe niż magnesy ferrytowe, co przy produkcji masowej może być istotnym kosztem.
Analiza siły trzymania
Wytrzymałość magnetyczna na maksimum – co się na to składa?
- przy kontakcie z blachy ze specjalnej stali pomiarowej, gwarantującej maksymalne skupienie pola
- posiadającej grubość co najmniej 10 mm dla pełnego zamknięcia strumienia
- charakteryzującej się równą strukturą
- przy zerowej szczelinie (bez farby)
- podczas odrywania w kierunku pionowym do płaszczyzny mocowania
- przy temperaturze ok. 20 stopni Celsjusza
Co wpływa na udźwig w praktyce
- Szczelina – występowanie jakiejkolwiek warstwy (rdza, brud, szczelina) działa jak izolator, co redukuje moc lawinowo (nawet o 50% przy 0,5 mm).
- Sposób obciążenia – deklarowany udźwig dotyczy odrywania w pionie. Przy próbie przesunięcia, magnes trzyma znacznie mniejszą moc (zazwyczaj ok. 20-30% siły nominalnej).
- Grubość blachy – zbyt cienka stal nie przyjmuje całego pola, przez co część mocy jest tracona w powietrzu.
- Gatunek stali – idealnym podłożem jest czysta stal żelazna. Żeliwo mogą przyciągać słabiej.
- Jakość powierzchni – im równiejsza blacha, tym większa strefa kontaktu i silniejsze trzymanie. Nierówności działają jak mikroszczeliny.
- Otoczenie termiczne – podgrzanie magnesu powoduje tymczasowy spadek indukcji. Należy pamiętać o limit termiczny dla danego modelu.
Udźwig określano używając blachy o gładkiej powierzchni o właściwej grubości (min. 20 mm), przy działaniu siły prostopadłej, z kolei przy siłach działających równolegle udźwig jest mniejszy nawet 5 razy. Ponadto, nawet drobny odstęp pomiędzy magnesem, a blachą obniża udźwig.
BHP przy magnesach
Rozruszniki serca
Dla posiadaczy implantów: Promieniowanie magnetyczne wpływa na urządzenia medyczne. Utrzymuj co najmniej 30 cm odstępu lub poproś inną osobę pracę z magnesów.
Smartfony i tablety
Urządzenia nawigacyjne są niezwykle wrażliwe na wpływ magnesów. Bezpośredni kontakt z silnym magnesem może zniszczyć sensory w Twoim telefonie.
Uwaga: zadławienie
Zawsze chroń magnesy przed dostępem dzieci. Niebezpieczeństwo połknięcia jest bardzo duże, a konsekwencje zwarcia magnesów wewnątrz organizmu są dramatyczne.
Ochrona dłoni
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Trwała utrata siły
Nie przegrzewaj. Magnesy neodymowe są nieodporne na ciepło. Jeśli wymagasz odporności powyżej 80°C, zapytaj nas o specjalne serie wysokotemperaturowe (H, SH, UH).
Nie lekceważ mocy
Zanim zaczniesz, zapoznaj się z zasadami. Niekontrolowane przyciągnięcie może zniszczyć magnes lub uszkodzić palce. Myśl o krok do przodu.
Unikaj kontaktu w przypadku alergii
Informacja alergiczna: powłoka Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku pojawienia się reakcji alergicznej, należy natychmiast przerwać pracę z magnesami i użyć środków ochronnych.
Nie wierć w magnesach
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Ochrona urządzeń
Ekstremalne pole magnetyczne może skasować dane na kartach płatniczych, nośnikach HDD i innych nośnikach magnetycznych. Utrzymuj odległość min. 10 cm.
Magnesy są kruche
Choć wyglądają jak stal, neodym jest kruchy i nie znosi udarów. Nie rzucaj, gdyż magnes może się pokruszyć na ostre, niebezpieczne kawałki.
