MW 21.9x10 / N38 - magnes neodymowy walcowy
magnes neodymowy walcowy
Numer katalogowy 010045
GTIN/EAN: 5906301810445
Średnica Ø
21.9 mm [±0,1 mm]
Wysokość
10 mm [±0,1 mm]
Waga
28.25 g
Kierunek magnesowania
→ diametralny
Udźwig
14.65 kg / 143.71 N
Indukcja magnetyczna
417.89 mT / 4179 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
15.50 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
12.60 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Zadzwoń do nas
+48 888 99 98 98
alternatywnie napisz przez
formularz zapytania
na stronie kontaktowej.
Siłę oraz budowę elementów magnetycznych zweryfikujesz dzięki naszemu
kalkulatorze siły.
Zamówienia złożone do godziny 14:00 zostaną wysłane tego samego dnia roboczego.
Specyfikacja techniczna produktu - MW 21.9x10 / N38 - magnes neodymowy walcowy
Specyfikacja / charakterystyka - MW 21.9x10 / N38 - magnes neodymowy walcowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 010045 |
| GTIN/EAN | 5906301810445 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica Ø | 21.9 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 10 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 28.25 g |
| Kierunek magnesowania | → diametralny |
| Udźwig ~ ? | 14.65 kg / 143.71 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 417.89 mT / 4179 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Symulacja fizyczna magnesu neodymowego - raport
Poniższe informacje stanowią bezpośredni efekt symulacji fizycznej. Wyniki bazują na modelach dla klasy Nd2Fe14B. Rzeczywiste parametry mogą różnić się od wartości teoretycznych. Traktuj te dane jako punkt odniesienia przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (udźwig vs odległość) - charakterystyka
MW 21.9x10 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
4178 Gs
417.8 mT
|
14.65 kg / 32.30 lbs
14650.0 g / 143.7 N
|
krytyczny poziom |
| 1 mm |
3830 Gs
383.0 mT
|
12.31 kg / 27.15 lbs
12314.7 g / 120.8 N
|
krytyczny poziom |
| 2 mm |
3466 Gs
346.6 mT
|
10.08 kg / 22.23 lbs
10083.5 g / 98.9 N
|
krytyczny poziom |
| 3 mm |
3104 Gs
310.4 mT
|
8.09 kg / 17.83 lbs
8086.3 g / 79.3 N
|
średnie ryzyko |
| 5 mm |
2432 Gs
243.2 mT
|
4.97 kg / 10.95 lbs
4966.5 g / 48.7 N
|
średnie ryzyko |
| 10 mm |
1257 Gs
125.7 mT
|
1.33 kg / 2.93 lbs
1327.0 g / 13.0 N
|
bezpieczny |
| 15 mm |
671 Gs
67.1 mT
|
0.38 kg / 0.83 lbs
378.5 g / 3.7 N
|
bezpieczny |
| 20 mm |
386 Gs
38.6 mT
|
0.13 kg / 0.28 lbs
125.0 g / 1.2 N
|
bezpieczny |
| 30 mm |
156 Gs
15.6 mT
|
0.02 kg / 0.04 lbs
20.4 g / 0.2 N
|
bezpieczny |
| 50 mm |
43 Gs
4.3 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1.5 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
Tabela 2: Siła równoległa ześlizgu (pion)
MW 21.9x10 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
2.93 kg / 6.46 lbs
2930.0 g / 28.7 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
2.46 kg / 5.43 lbs
2462.0 g / 24.2 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
2.02 kg / 4.44 lbs
2016.0 g / 19.8 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
1.62 kg / 3.57 lbs
1618.0 g / 15.9 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.99 kg / 2.19 lbs
994.0 g / 9.8 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.27 kg / 0.59 lbs
266.0 g / 2.6 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.08 kg / 0.17 lbs
76.0 g / 0.7 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.03 kg / 0.06 lbs
26.0 g / 0.3 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.01 lbs
4.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Montaż pionowy (ścinanie) - zachowanie na śliskim podłożu
MW 21.9x10 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
4.40 kg / 9.69 lbs
4395.0 g / 43.1 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
2.93 kg / 6.46 lbs
2930.0 g / 28.7 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
1.47 kg / 3.23 lbs
1465.0 g / 14.4 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
7.33 kg / 16.15 lbs
7325.0 g / 71.9 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (wpływ podłoża) - straty mocy
MW 21.9x10 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.73 kg / 1.61 lbs
732.5 g / 7.2 N
|
| 1 mm |
|
1.83 kg / 4.04 lbs
1831.3 g / 18.0 N
|
| 2 mm |
|
3.66 kg / 8.07 lbs
3662.5 g / 35.9 N
|
| 3 mm |
|
5.49 kg / 12.11 lbs
5493.8 g / 53.9 N
|
| 5 mm |
|
9.16 kg / 20.19 lbs
9156.3 g / 89.8 N
|
| 10 mm |
|
14.65 kg / 32.30 lbs
14650.0 g / 143.7 N
|
| 11 mm |
|
14.65 kg / 32.30 lbs
14650.0 g / 143.7 N
|
| 12 mm |
|
14.65 kg / 32.30 lbs
14650.0 g / 143.7 N
|
Tabela 5: Praca w cieple (zachowanie materiału) - limit termiczny
MW 21.9x10 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
14.65 kg / 32.30 lbs
14650.0 g / 143.7 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
14.33 kg / 31.59 lbs
14327.7 g / 140.6 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
14.01 kg / 30.88 lbs
14005.4 g / 137.4 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
13.68 kg / 30.17 lbs
13683.1 g / 134.2 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
10.43 kg / 23.00 lbs
10430.8 g / 102.3 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (przyciąganie) - zasięg pola
MW 21.9x10 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła ścinająca (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
40.53 kg / 89.35 lbs
5 433 Gs
|
6.08 kg / 13.40 lbs
6079 g / 59.6 N
|
N/A |
| 1 mm |
37.31 kg / 82.26 lbs
8 017 Gs
|
5.60 kg / 12.34 lbs
5597 g / 54.9 N
|
33.58 kg / 74.03 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
34.07 kg / 75.11 lbs
7 660 Gs
|
5.11 kg / 11.27 lbs
5110 g / 50.1 N
|
30.66 kg / 67.60 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
30.92 kg / 68.16 lbs
7 297 Gs
|
4.64 kg / 10.22 lbs
4637 g / 45.5 N
|
27.82 kg / 61.34 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
25.04 kg / 55.20 lbs
6 567 Gs
|
3.76 kg / 8.28 lbs
3756 g / 36.8 N
|
22.54 kg / 49.68 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
13.74 kg / 30.29 lbs
4 865 Gs
|
2.06 kg / 4.54 lbs
2061 g / 20.2 N
|
12.37 kg / 27.26 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
3.67 kg / 8.09 lbs
2 515 Gs
|
0.55 kg / 1.21 lbs
551 g / 5.4 N
|
3.30 kg / 7.28 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.13 kg / 0.29 lbs
476 Gs
|
0.02 kg / 0.04 lbs
20 g / 0.2 N
|
0.12 kg / 0.26 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.06 kg / 0.12 lbs
312 Gs
|
0.01 kg / 0.02 lbs
8 g / 0.1 N
|
0.05 kg / 0.11 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.03 kg / 0.06 lbs
214 Gs
|
0.00 kg / 0.01 lbs
4 g / 0.0 N
|
0.02 kg / 0.05 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.01 kg / 0.03 lbs
153 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
2 g / 0.0 N
|
0.01 kg / 0.03 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.01 kg / 0.02 lbs
113 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.01 lbs
86 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Strefy ochronne (elektronika) - środki ostrożności
MW 21.9x10 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 11.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 9.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 7.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 5.5 cm |
| Pilot do auta | 50 Gs (5.0 mT) | 5.0 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 2.0 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 2.0 cm |
Tabela 8: Energia uderzenia (ryzyko pęknięcia) - skutki zderzenia
MW 21.9x10 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
24.23 km/h
(6.73 m/s)
|
0.64 J | |
| 30 mm |
39.81 km/h
(11.06 m/s)
|
1.73 J | |
| 50 mm |
51.36 km/h
(14.27 m/s)
|
2.87 J | |
| 100 mm |
72.63 km/h
(20.17 m/s)
|
5.75 J |
Tabela 9: Specyfikacja ochrony powierzchni
MW 21.9x10 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane konstrukcyjne (Strumień)
MW 21.9x10 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 16 059 Mx | 160.6 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.55 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Fizyka poszukiwań podwodnych
MW 21.9x10 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 14.65 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
16.77 kg
(+2.12 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Siła zsuwająca
*Ważne: Na powierzchni pionowej magnes utrzyma jedynie ułamek nominalnego udźwigu.
2. Wpływ grubości blachy
*Zbyt cienki metal (np. obudowa PC 0.5mm) znacząco redukuje udźwig magnesu.
3. Stabilność termiczna
*Dla standardowych magnesów krytyczny próg to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.55
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Analiza pierwiastkowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Zrównoważony rozwój
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Zobacz też inne oferty
Wady oraz zalety magnesów z neodymu Nd2Fe14B.
Mocne strony
- Długowieczność to ich atut – po upływie 10 lat spadek mocy wynosi zaledwie ~1% (wg testów).
- Pozostają niewrażliwe na wpływ innych pól, co czyni je odpornymi na rozmagnesowanie w trudnych warunkach.
- Powłoka ochronna (np. niklowa) zapewnia im atrakcyjny wygląd, co ma znaczenie estetyczne.
- Wyróżniają się bardzo wysoką gęstością pola na powierzchni, co zapewnia silne chwytanie nawet małych elementów.
- Są przystosowane do pracy w ekstremalnym cieple – wybrane modele znoszą temperaturę do 230°C (zależnie od wymiarów).
- Możliwość uzyskania skomplikowanych kształtów sprawia, że są idealne do indywidualnych zastosowań.
- Znajdują szerokie zastosowanie w nowoczesnej technice – od dysków twardych i motorów elektrycznych, po zaawansowaną aparaturę medyczną.
- Mały rozmiar, wielka moc – przy kompaktowej budowie oferują potężny udźwig, co jest kluczowe przy budowie małych urządzeń.
Słabe strony
- Delikatność mechaniczna to ich słaba strona. Łatwo ulegają uszkodzeniu przy upadku, dlatego warto stosować osłony lub montaż w stali.
- Ograniczenia termiczne – dla zwykłych magnesów limit to 80°C. W trudnych warunkach (do 230°C) sprawdzą się tylko modele z oznaczeniem [AH].
- Nie lubią wody – szybko rdzewieją. Jeśli planujesz montaż w ogrodzie, najlepszą opcją są magnesy w plastikowej osłonie.
- Z uwagi na specyfikę materiału, nie zaleca się obróbki mechanicznej magnesu. Prościej użyć magnesu wklejonego w stalowy kubek z gwintem.
- Dbaj o bezpieczeństwo – połknięcie magnesów przez dziecko to stan krytyczny. Ponadto, ich obecność w ciele komplikuje diagnostykę obrazową.
- Są produktem premium – ich cena jest wyższa niż ferrytów, co należy uwzględnić przy kalkulacji produkcji.
Analiza siły trzymania
Optymalny udźwig magnesu neodymowego – co się na to składa?
- przy zastosowaniu zwory ze specjalnej stali pomiarowej, zapewniającej pełne nasycenie magnetyczne
- której grubość sięga przynajmniej 10 mm
- o wypolerowanej powierzchni styku
- przy zerowej szczelinie (bez farby)
- dla siły przyłożonej pod kątem prostym (na odrywanie, nie zsuwanie)
- przy temperaturze ok. 20 stopni Celsjusza
Czynniki determinujące udźwig w warunkach realnych
- Przerwa między powierzchniami – każdy milimetr dystansu (spowodowany np. lakierem lub brudem) zmniejsza siłę przyciągania, często o połowę przy zaledwie 0,5 mm.
- Kierunek siły – należy wiedzieć, że magnes ma największą siłę prostopadle. Przy działaniu sił bocznych, siła trzymania spada znacząco, często do poziomu 20-30% wartości maksymalnej.
- Grubość metalu – im cieńsza blacha, tym słabsze trzymanie. Strumień magnetyczny przechodzi przez materiał, zamiast generować siłę.
- Typ metalu – różne stopy reaguje tak samo. Wysoka zawartość węgla osłabiają efekt przyciągania.
- Faktura blachy – szlifowane elementy zapewniają maksymalny styk, co poprawia nasycenie pola. Powierzchnie chropowate zmniejszają efektywność.
- Czynnik termiczny – gorące środowisko zmniejsza pole magnetyczne. Przekroczenie temperatury granicznej może trwale uszkodzić magnes.
Udźwig wyznaczano używając wypolerowanej blachy o właściwej grubości (min. 20 mm), przy siłach działających pionowo, natomiast przy próbie przesunięcia magnesu siła trzymania jest mniejsza nawet 5 razy. Co więcej, nawet niewielka szczelina pomiędzy magnesem, a blachą zmniejsza nośność.
Zasady bezpieczeństwa pracy przy magnesach neodymowych
Uwaga na odpryski
Mimo metalicznego wyglądu, neodym jest delikatny i nieodporny na uderzenia. Unikaj uderzeń, gdyż magnes może się rozpaść na ostre, niebezpieczne kawałki.
Nośniki danych
Ochrona danych: Magnesy neodymowe mogą uszkodzić nośniki danych oraz urządzenia precyzyjne (rozruszniki serca, protezy słuchu, czasomierze).
Ryzyko uczulenia
Ostrzeżenie dla alergików: powłoka Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku wystąpienia świądu lub podrażnienia, należy bezzwłocznie przerwać pracę z magnesami i użyć środków ochronnych.
Pył jest łatwopalny
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Potężne pole
Zanim zaczniesz, zapoznaj się z zasadami. Niekontrolowane przyciągnięcie może zniszczyć magnes lub zranić dłoń. Bądź przewidujący.
Uwaga: zadławienie
Bezwzględnie chroń magnesy przed dostępem dzieci. Niebezpieczeństwo połknięcia jest wysokie, a skutki zwarcia magnesów wewnątrz organizmu są tragiczne.
Smartfony i tablety
Pamiętaj: magnesy neodymowe wytwarzają pole, które zakłócają systemy nawigacji. Utrzymuj bezpieczny dystans od komórki, tabletu i nawigacji.
Limity termiczne
Typowe magnesy neodymowe (klasa N) ulegają rozmagnesowaniu po osiągnięciu temperatury 80°C. Uszkodzenie jest permanentne.
Ryzyko złamań
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Wpływ na zdrowie
Zagrożenie życia: Magnesy neodymowe mogą dezaktywować rozruszniki serca i defibrylatory. Nie zbliżaj się, jeśli masz wszczepione urządzenia wspomagające.
