MPL 5x5x1.5 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
magnes neodymowy płytkowy
Numer katalogowy 020172
GTIN/EAN: 5906301811787
Długość
5 mm [±0,1 mm]
Szerokość
5 mm [±0,1 mm]
Wysokość
1.5 mm [±0,1 mm]
Waga
0.28 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
0.58 kg / 5.68 N
Indukcja magnetyczna
293.49 mT / 2935 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
0.1845 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
0.1500 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Dzwoń do nas
+48 888 99 98 98
ewentualnie pisz korzystając z
formularz zapytania
na stronie kontaktowej.
Udźwig oraz kształt elementów magnetycznych przetestujesz dzięki naszemu
kalkulatorze masy magnetycznej.
Realizacja tego samego dnia przy zamówieniu do 14:00.
Specyfikacja - MPL 5x5x1.5 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
Specyfikacja / charakterystyka - MPL 5x5x1.5 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 020172 |
| GTIN/EAN | 5906301811787 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Długość | 5 mm [±0,1 mm] |
| Szerokość | 5 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 1.5 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 0.28 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 0.58 kg / 5.68 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 293.49 mT / 2935 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza inżynierska magnesu neodymowego - raport
Poniższe informacje są wynik analizy fizycznej. Wyniki bazują na modelach dla klasy Nd2Fe14B. Rzeczywiste warunki mogą różnić się od wartości teoretycznych. Traktuj te dane jako wstępny drogowskaz dla projektantów.
Tabela 1: Siła prostopadła statyczna (udźwig vs dystans) - charakterystyka
MPL 5x5x1.5 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
2932 Gs
293.2 mT
|
0.58 kg / 1.28 lbs
580.0 g / 5.7 N
|
słaby uchwyt |
| 1 mm |
2036 Gs
203.6 mT
|
0.28 kg / 0.62 lbs
279.6 g / 2.7 N
|
słaby uchwyt |
| 2 mm |
1228 Gs
122.8 mT
|
0.10 kg / 0.22 lbs
101.7 g / 1.0 N
|
słaby uchwyt |
| 3 mm |
727 Gs
72.7 mT
|
0.04 kg / 0.08 lbs
35.7 g / 0.3 N
|
słaby uchwyt |
| 5 mm |
285 Gs
28.5 mT
|
0.01 kg / 0.01 lbs
5.5 g / 0.1 N
|
słaby uchwyt |
| 10 mm |
54 Gs
5.4 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.2 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
| 15 mm |
18 Gs
1.8 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
| 20 mm |
8 Gs
0.8 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
| 30 mm |
3 Gs
0.3 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
| 50 mm |
1 Gs
0.1 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
słaby uchwyt |
Tabela 2: Równoległa siła obsunięcia (ściana)
MPL 5x5x1.5 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
0.12 kg / 0.26 lbs
116.0 g / 1.1 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
0.06 kg / 0.12 lbs
56.0 g / 0.5 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.02 kg / 0.04 lbs
20.0 g / 0.2 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.02 lbs
8.0 g / 0.1 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Montaż pionowy (ścinanie) - udźwig wertykalny
MPL 5x5x1.5 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
0.17 kg / 0.38 lbs
174.0 g / 1.7 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
0.12 kg / 0.26 lbs
116.0 g / 1.1 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.06 kg / 0.13 lbs
58.0 g / 0.6 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
0.29 kg / 0.64 lbs
290.0 g / 2.8 N
|
Tabela 4: Grubość stali (nasycenie) - straty mocy
MPL 5x5x1.5 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.06 kg / 0.13 lbs
58.0 g / 0.6 N
|
| 1 mm |
|
0.15 kg / 0.32 lbs
145.0 g / 1.4 N
|
| 2 mm |
|
0.29 kg / 0.64 lbs
290.0 g / 2.8 N
|
| 3 mm |
|
0.43 kg / 0.96 lbs
435.0 g / 4.3 N
|
| 5 mm |
|
0.58 kg / 1.28 lbs
580.0 g / 5.7 N
|
| 10 mm |
|
0.58 kg / 1.28 lbs
580.0 g / 5.7 N
|
| 11 mm |
|
0.58 kg / 1.28 lbs
580.0 g / 5.7 N
|
| 12 mm |
|
0.58 kg / 1.28 lbs
580.0 g / 5.7 N
|
Tabela 5: Praca w cieple (stabilność) - próg odporności
MPL 5x5x1.5 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
0.58 kg / 1.28 lbs
580.0 g / 5.7 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
0.57 kg / 1.25 lbs
567.2 g / 5.6 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
0.55 kg / 1.22 lbs
554.5 g / 5.4 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
0.54 kg / 1.19 lbs
541.7 g / 5.3 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
0.41 kg / 0.91 lbs
413.0 g / 4.1 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (odpychanie) - kolizja pól
MPL 5x5x1.5 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Opór ścinania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
1.33 kg / 2.92 lbs
4 518 Gs
|
0.20 kg / 0.44 lbs
199 g / 1.9 N
|
N/A |
| 1 mm |
0.97 kg / 2.15 lbs
5 027 Gs
|
0.15 kg / 0.32 lbs
146 g / 1.4 N
|
0.88 kg / 1.93 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
0.64 kg / 1.41 lbs
4 071 Gs
|
0.10 kg / 0.21 lbs
96 g / 0.9 N
|
0.57 kg / 1.27 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
0.39 kg / 0.86 lbs
3 188 Gs
|
0.06 kg / 0.13 lbs
59 g / 0.6 N
|
0.35 kg / 0.78 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
0.14 kg / 0.30 lbs
1 886 Gs
|
0.02 kg / 0.05 lbs
21 g / 0.2 N
|
0.12 kg / 0.27 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
0.01 kg / 0.03 lbs
569 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
2 g / 0.0 N
|
0.01 kg / 0.02 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
108 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
9 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
5 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
3 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
2 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
2 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
1 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Bezpieczeństwo (BHP) (implanty) - ostrzeżenia
MPL 5x5x1.5 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 2.5 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 2.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 1.5 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 1.5 cm |
| Kluczyk samochodowy | 50 Gs (5.0 mT) | 1.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 0.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 0.5 cm |
Tabela 8: Zderzenia (ryzyko pęknięcia) - ostrzeżenie
MPL 5x5x1.5 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
45.91 km/h
(12.75 m/s)
|
0.02 J | |
| 30 mm |
79.50 km/h
(22.08 m/s)
|
0.07 J | |
| 50 mm |
102.64 km/h
(28.51 m/s)
|
0.11 J | |
| 100 mm |
145.15 km/h
(40.32 m/s)
|
0.23 J |
Tabela 9: Trwałość powłoki antykorozyjnej
MPL 5x5x1.5 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane konstrukcyjne (Strumień)
MPL 5x5x1.5 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 799 Mx | 8.0 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.36 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Hydrostatyka i wyporność
MPL 5x5x1.5 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 0.58 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
0.66 kg
(+0.08 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Ześlizg (ściana)
*Ważne: Na pionowej ścianie magnes utrzyma zaledwie ~20-30% siły oderwania.
2. Nasycenie magnetyczne
*Cienka blacha (np. obudowa PC 0.5mm) wyraźnie ogranicza udźwig magnesu.
3. Praca w cieple
*W klasie N38 granica bezpieczeństwa to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.36
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Skład chemiczny materiału
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Zrównoważony rozwój
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Zobacz też inne propozycje
Wady oraz zalety magnesów z neodymu Nd2Fe14B.
Zalety
- Praktycznie nie ulegają osłabieniu w czasie; po 10 latach użytkowania redukcja udźwigu to znikome ~1%.
- Są stabilne magnetycznie, gdyż wykazują wysoką odporność na pola rozmagnesowujące.
- Są nie tylko silne, ale i ładne – dzięki powłokom ich powierzchnia jest refleksyjna i wygląda estetycznie.
- Cechują się bardzo wysoką gęstością pola na powierzchni, co zapewnia mocne przyciąganie z dużą mocą.
- Specjalna mieszanka pierwiastków sprawia, że są odporne na wysokie temperatury (zależnie od kształtu, nawet do 230°C).
- Elastyczność kształtowania – można je wykonać w rozmaitych formach, idealnych do konkretnego projektu.
- Stanowią kluczowy element w innowacjach, zasilając silniki, sprzęt szpitalny czy komputery.
- Potęga w małej formie – ich niewielka objętość nie przeszkadza w generowaniu dużej siły przyciągania.
Słabe strony
- Uwaga na uszkodzenia mechaniczne – bez zabezpieczenia mogą pękać przy upadku na twarde podłoże.
- Gorąco to wróg neodymów – powyżej 80°C tracą właściwości. Do zadań specjalnych polecamy serię [AH], działającą stabilnie aż do 230°C.
- Brak odporności na wodę skutkuje utlenianiem. Do zadań zewnętrznych rekomendujemy wyłącznie magnesy w pełnej izolacji (plastik/guma).
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego przeznaczone są specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Zachowaj ostrożność – połknięcie magnesów przez dziecko to zagrożenie życia. Ponadto, ich obecność w ciele komplikuje diagnostykę obrazową.
- Za jakość trzeba płacić – magnesy neodymowe są droższe od ceramicznych, co wpływa na ekonomię rozwiązania.
Analiza siły trzymania
Maksymalna siła przyciągania magnesu – co się na to składa?
- przy użyciu blachy ze stali niskowęglowej, zapewniającej pełne nasycenie magnetyczne
- której grubość to min. 10 mm
- z płaszczyzną oczyszczoną i gładką
- przy bezpośrednim styku (bez farby)
- przy pionowym kierunku działania siły (kąt 90 stopni)
- w standardowej temperaturze otoczenia
Determinanty praktycznego udźwigu magnesu
- Szczelina między powierzchniami – nawet ułamek milimetra dystansu (spowodowany np. okleiną lub nierównością) drastycznie redukuje siłę przyciągania, często o połowę przy zaledwie 0,5 mm.
- Wektor obciążenia – największą siłę osiągamy tylko przy ciągnięciu pod kątem 90°. Siła ścinająca magnesu po blasze jest standardowo wielokrotnie mniejsza (ok. 1/5 udźwigu).
- Grubość podłoża – aby wykorzystać 100% mocy, stal musi być wystarczająco masywna. Cienka blacha ogranicza siłę przyciągania (magnes „przebija” ją na wylot).
- Rodzaj stali – stal miękka przyciąga najlepiej. Stale stopowe zmniejszają właściwości magnetyczne i udźwig.
- Struktura powierzchni – im gładsza i bardziej polerowana blacha, tym lepsze przyleganie i wyższy udźwig. Nierówności działają jak mikroszczeliny.
- Otoczenie termiczne – podgrzanie magnesu skutkuje osłabieniem siły. Należy pamiętać o limit termiczny dla danego modelu.
Siłę trzymania sprawdzano na gładkiej blasze o grubości 20 mm, kiedy działała siła prostopadła, jednak przy siłach działających równolegle siła trzymania jest mniejsza nawet 75%. Dodatkowo, nawet minimalna przerwa między magnesem, a blachą obniża nośność.
Zasady bezpieczeństwa pracy z magnesami neodymowymi
Wpływ na smartfony
Moduły GPS i smartfony są wyjątkowo podatne na pole magnetyczne. Bezpośredni kontakt z silnym magnesem może rozalibrować czujniki w Twoim telefonie.
Dla uczulonych
Ostrzeżenie dla alergików: powłoka Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku wystąpienia świądu lub podrażnienia, należy bezzwłocznie zakończyć pracę z magnesami i użyć środków ochronnych.
To nie jest zabawka
Neodymowe magnesy to nie zabawki. Połknięcie dwóch lub więcej magnesów może skutkować ich przyciągnięciem przez ścianki jelit, co stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo i wiąże się z koniecznością pilnej interwencji chirurgicznej.
Zagrożenie dla elektroniki
Unikaj zbliżania magnesów do dokumentów, laptopa czy telewizora. Pole magnetyczne może zniszczyć te urządzenia oraz wymazać paski magnetyczne z kart.
Moc przyciągania
Bądź ostrożny. Magnesy neodymowe działają z daleka i zwierają z ogromną siłą, często gwałtowniej niż zdążysz zareagować.
Implanty kardiologiczne
Zagrożenie życia: Magnesy neodymowe mogą dezaktywować stymulatory i defibrylatory. Unikaj kontaktu, jeśli posiadasz implanty elektroniczne.
Niebezpieczeństwo przytrzaśnięcia
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Ryzyko pęknięcia
Ryzyko skaleczenia. Magnesy mogą eksplodować przy gwałtownym złączeniu, rozrzucając ostre odłamki w powietrze. Ochrona wzroku wymagana.
Nie wierć w magnesach
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Ryzyko rozmagnesowania
Unikaj gorąca. Magnesy neodymowe są wrażliwe na ciepło. Jeśli wymagasz odporności powyżej 80°C, wybierz magnesy odporne na ciepło (H, SH, UH).
