MPL 40x10x4 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
magnes neodymowy płytkowy
Numer katalogowy 020150
GTIN/EAN: 5906301811565
Długość
40 mm [±0,1 mm]
Szerokość
10 mm [±0,1 mm]
Wysokość
4 mm [±0,1 mm]
Waga
12 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
9.31 kg / 91.33 N
Indukcja magnetyczna
275.57 mT / 2756 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
4.87 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
3.96 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Dzwoń do nas
+48 888 99 98 98
alternatywnie pisz przez
formularz zapytania
na stronie kontakt.
Masę oraz wygląd magnesów neodymowych sprawdzisz dzięki naszemu
kalkulatorze siły.
Realizacja tego samego dnia przy zamówieniu do 14:00.
Parametry techniczne - MPL 40x10x4 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
Specyfikacja / charakterystyka - MPL 40x10x4 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 020150 |
| GTIN/EAN | 5906301811565 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Długość | 40 mm [±0,1 mm] |
| Szerokość | 10 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 4 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 12 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 9.31 kg / 91.33 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 275.57 mT / 2756 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Symulacja techniczna magnesu - dane
Niniejsze wartości są bezpośredni efekt kalkulacji fizycznej. Wyniki oparte są na algorytmach dla klasy Nd2Fe14B. Rzeczywiste parametry mogą odbiegać od wyników symulacji. Prosimy traktować te dane jako pomoc pomocniczą dla projektantów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (udźwig vs dystans) - charakterystyka
MPL 40x10x4 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
2755 Gs
275.5 mT
|
9.31 kg / 20.53 lbs
9310.0 g / 91.3 N
|
mocny |
| 1 mm |
2413 Gs
241.3 mT
|
7.14 kg / 15.75 lbs
7143.1 g / 70.1 N
|
mocny |
| 2 mm |
2044 Gs
204.4 mT
|
5.13 kg / 11.31 lbs
5128.9 g / 50.3 N
|
mocny |
| 3 mm |
1703 Gs
170.3 mT
|
3.56 kg / 7.85 lbs
3559.5 g / 34.9 N
|
mocny |
| 5 mm |
1173 Gs
117.3 mT
|
1.69 kg / 3.72 lbs
1688.2 g / 16.6 N
|
niskie ryzyko |
| 10 mm |
522 Gs
52.2 mT
|
0.33 kg / 0.74 lbs
334.9 g / 3.3 N
|
niskie ryzyko |
| 15 mm |
277 Gs
27.7 mT
|
0.09 kg / 0.21 lbs
94.2 g / 0.9 N
|
niskie ryzyko |
| 20 mm |
163 Gs
16.3 mT
|
0.03 kg / 0.07 lbs
32.8 g / 0.3 N
|
niskie ryzyko |
| 30 mm |
69 Gs
6.9 mT
|
0.01 kg / 0.01 lbs
5.8 g / 0.1 N
|
niskie ryzyko |
| 50 mm |
19 Gs
1.9 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.5 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
Tabela 2: Równoległa siła obsunięcia (ściana)
MPL 40x10x4 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
1.86 kg / 4.11 lbs
1862.0 g / 18.3 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
1.43 kg / 3.15 lbs
1428.0 g / 14.0 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
1.03 kg / 2.26 lbs
1026.0 g / 10.1 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.71 kg / 1.57 lbs
712.0 g / 7.0 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.34 kg / 0.75 lbs
338.0 g / 3.3 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.07 kg / 0.15 lbs
66.0 g / 0.6 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.02 kg / 0.04 lbs
18.0 g / 0.2 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.01 lbs
6.0 g / 0.1 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (poślizg) - udźwig wertykalny
MPL 40x10x4 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
2.79 kg / 6.16 lbs
2793.0 g / 27.4 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
1.86 kg / 4.11 lbs
1862.0 g / 18.3 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.93 kg / 2.05 lbs
931.0 g / 9.1 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
4.66 kg / 10.26 lbs
4655.0 g / 45.7 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (wpływ podłoża) - dobór blachy
MPL 40x10x4 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.93 kg / 2.05 lbs
931.0 g / 9.1 N
|
| 1 mm |
|
2.33 kg / 5.13 lbs
2327.5 g / 22.8 N
|
| 2 mm |
|
4.66 kg / 10.26 lbs
4655.0 g / 45.7 N
|
| 3 mm |
|
6.98 kg / 15.39 lbs
6982.5 g / 68.5 N
|
| 5 mm |
|
9.31 kg / 20.53 lbs
9310.0 g / 91.3 N
|
| 10 mm |
|
9.31 kg / 20.53 lbs
9310.0 g / 91.3 N
|
| 11 mm |
|
9.31 kg / 20.53 lbs
9310.0 g / 91.3 N
|
| 12 mm |
|
9.31 kg / 20.53 lbs
9310.0 g / 91.3 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (zachowanie materiału) - limit termiczny
MPL 40x10x4 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
9.31 kg / 20.53 lbs
9310.0 g / 91.3 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
9.11 kg / 20.07 lbs
9105.2 g / 89.3 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
8.90 kg / 19.62 lbs
8900.4 g / 87.3 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
8.70 kg / 19.17 lbs
8695.5 g / 85.3 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
6.63 kg / 14.61 lbs
6628.7 g / 65.0 N
|
Tabela 6: Dwa magnesy (przyciąganie) - kolizja pól
MPL 40x10x4 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła zsuwania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
18.71 kg / 41.25 lbs
4 164 Gs
|
2.81 kg / 6.19 lbs
2807 g / 27.5 N
|
N/A |
| 1 mm |
16.57 kg / 36.53 lbs
5 185 Gs
|
2.49 kg / 5.48 lbs
2486 g / 24.4 N
|
14.91 kg / 32.88 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
14.36 kg / 31.65 lbs
4 826 Gs
|
2.15 kg / 4.75 lbs
2153 g / 21.1 N
|
12.92 kg / 28.48 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
12.24 kg / 26.98 lbs
4 455 Gs
|
1.84 kg / 4.05 lbs
1836 g / 18.0 N
|
11.01 kg / 24.28 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
8.61 kg / 18.98 lbs
3 737 Gs
|
1.29 kg / 2.85 lbs
1291 g / 12.7 N
|
7.75 kg / 17.08 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
3.39 kg / 7.48 lbs
2 346 Gs
|
0.51 kg / 1.12 lbs
509 g / 5.0 N
|
3.05 kg / 6.73 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.67 kg / 1.48 lbs
1 045 Gs
|
0.10 kg / 0.22 lbs
101 g / 1.0 N
|
0.61 kg / 1.34 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.03 kg / 0.06 lbs
207 Gs
|
0.00 kg / 0.01 lbs
4 g / 0.0 N
|
0.02 kg / 0.05 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.01 kg / 0.03 lbs
138 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
2 g / 0.0 N
|
0.01 kg / 0.02 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.01 kg / 0.01 lbs
96 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.01 lbs
69 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
51 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
39 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Zagrożenia (implanty) - ostrzeżenia
MPL 40x10x4 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 8.5 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 6.5 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 5.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 4.0 cm |
| Immobilizer | 50 Gs (5.0 mT) | 3.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.0 cm |
Tabela 8: Dynamika (energia kinetyczna) - skutki zderzenia
MPL 40x10x4 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
28.72 km/h
(7.98 m/s)
|
0.38 J | |
| 30 mm |
48.67 km/h
(13.52 m/s)
|
1.10 J | |
| 50 mm |
62.82 km/h
(17.45 m/s)
|
1.83 J | |
| 100 mm |
88.83 km/h
(24.68 m/s)
|
3.65 J |
Tabela 9: Specyfikacja ochrony powierzchni
MPL 40x10x4 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane konstrukcyjne (Strumień)
MPL 40x10x4 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 9 840 Mx | 98.4 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.26 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Zastosowanie podwodne
MPL 40x10x4 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 9.31 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
10.66 kg
(+1.35 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Montaż na ścianie (ześlizg)
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes utrzyma tylko ułamek siły prostopadłej.
2. Nasycenie magnetyczne
*Zbyt cienki metal (np. blacha karoseryjna) drastycznie ogranicza udźwig magnesu.
3. Stabilność termiczna
*W klasie N38 granica bezpieczeństwa to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.26
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Skład chemiczny materiału
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Ekologia i recykling (GPSR)
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne propozycje
Zalety i wady magnesów neodymowych Nd2Fe14B.
Plusy
- Zachowują swoje właściwości przez lata – zakłada się, że po dekadzie słabną o symboliczny 1%.
- Trudno je rozmagnesować, gdyż wykazują wysoką odporność na zewnętrzne czynniki.
- Warstwa ochronna (np. niklowa) zapewnia im atrakcyjny wygląd, co ma znaczenie estetyczne.
- Indukcja magnetyczna na powierzchni tych magnesów jest bardzo wysoka, co czyni je najsilniejszymi w swojej klasie.
- Wersje specjalistyczne radzą sobie w temperaturach sięgających 230°C, zachowując swoje właściwości.
- Elastyczność kształtowania – można je wykonać w dowolnych formach, idealnych do wymagań klienta.
- Znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle high-tech – od dysków twardych i silników, po precyzyjną diagnostykę.
- Mały rozmiar, wielka moc – przy kompaktowej budowie oferują ogromną siłę, co jest kluczowe przy miniaturyzacji.
Ograniczenia
- Pamiętaj o ich kruchości – bez odpowiedniej obudowy mogą pękać przy upadku na twarde podłoże.
- Klasyczne neodymy tracą moc powyżej 80°C. Jeśli potrzebujesz pracy w wyższych temperaturach, wybierz serię [AH] (odporną do 230°C).
- Są podatne na rdzewienie w kontakcie z wodą. Na zewnątrz konieczne jest użycie magnesów wodoszczelnych (np. w gumie).
- Obróbka jest trudna – wiercenie otworów w samym magnesie jest ryzykowne. Zalecamy gotowe uchwyty magnetyczne (magnes w obudowie).
- Dbaj o bezpieczeństwo – połknięcie magnesów przez dziecko to zagrożenie życia. Ponadto, ich obecność w ciele komplikuje diagnostykę obrazową.
- Za jakość trzeba płacić – magnesy neodymowe są droższe od ceramicznych, co wpływa na budżet projektu.
Charakterystyka udźwigu
Siła oderwania magnesu w optymalnych warunkach – co ma na to wpływ?
- przy użyciu zwory ze specjalnej stali pomiarowej, zapewniającej pełne nasycenie magnetyczne
- posiadającej masywność min. 10 mm aby uniknąć nasycenia
- charakteryzującej się brakiem chropowatości
- bez żadnej szczeliny pomiędzy magnesem a stalą
- podczas odrywania w kierunku prostopadłym do płaszczyzny mocowania
- w standardowej temperaturze otoczenia
Determinanty praktycznego udźwigu magnesu
- Odstęp (między magnesem a metalem), bowiem nawet niewielka przerwa (np. 0,5 mm) może spowodować drastyczny spadek siły nawet o 50% (dotyczy to także lakieru, rdzy czy zanieczyszczeń).
- Kąt odrywania – pamiętaj, że magnes najmocniej trzyma prostopadle. Przy działaniu sił bocznych, siła trzymania spada drastycznie, często do poziomu 20-30% wartości nominalnej.
- Grubość metalu – im cieńsza blacha, tym słabsze trzymanie. Strumień magnetyczny przechodzi przez materiał, zamiast zamienić się w udźwig.
- Rodzaj stali – stal miękka daje najlepsze rezultaty. Większa zawartość węgla obniżają właściwości magnetyczne i udźwig.
- Struktura powierzchni – im równiejsza blacha, tym lepsze przyleganie i silniejsze trzymanie. Nierówności tworzą dystans powietrzny.
- Temperatura pracy – magnesy neodymowe posiadają ujemny współczynnik temperaturowy. W wyższych temperaturach są słabsze, a na mrozie mogą być silniejsze (do pewnej granicy).
Siłę trzymania testowano na gładkiej blasze o grubości 20 mm, kiedy przyłożono siłę prostopadłą, natomiast przy siłach działających równolegle siła trzymania jest mniejsza nawet 75%. Dodatkowo, nawet niewielka szczelina między magnesem, a blachą zmniejsza udźwig.
BHP przy magnesach
Potężne pole
Używaj magnesy z rozwagą. Ich gigantyczny udźwig może zszokować nawet doświadczonych użytkowników. Planuj ruchy i nie lekceważ ich siły.
Ryzyko zmiażdżenia
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Zagrożenie wybuchem pyłu
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Zagrożenie dla elektroniki
Nie zbliżaj magnesów do portfela, laptopa czy telewizora. Pole magnetyczne może zniszczyć te urządzenia oraz wymazać paski magnetyczne z kart.
Elektronika precyzyjna
Urządzenia nawigacyjne są niezwykle podatne na wpływ magnesów. Bliskie sąsiedztwo z silnym magnesem może rozalibrować sensory w Twoim telefonie.
Zagrożenie życia
Dla posiadaczy implantów: Promieniowanie magnetyczne zakłóca urządzenia medyczne. Zachowaj co najmniej 30 cm odstępu lub zleć komuś innemu pracę z magnesów.
Reakcje alergiczne
Powszechnie wiadomo, że powłoka niklowa (typowe wykończenie magnesów) jest częstą przyczyną uczuleń. Jeśli masz uczulenie, wystrzegaj się kontaktu skóry z metalem lub zakup wersje w obudowie plastikowej.
Nie dawać dzieciom
Bezwzględnie zabezpiecz magnesy przed najmłodszymi. Ryzyko zadławienia jest bardzo duże, a skutki zwarcia magnesów wewnątrz organizmu są dramatyczne.
Uwaga na odpryski
Chroń oczy. Magnesy mogą eksplodować przy gwałtownym złączeniu, wyrzucając kawałki metalu w powietrze. Noś okulary.
Trwała utrata siły
Unikaj gorąca. Magnesy neodymowe są nieodporne na temperaturę. Jeśli potrzebujesz odporności powyżej 80°C, wybierz magnesy odporne na ciepło (H, SH, UH).
