MPL 20x10x5 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
magnes neodymowy płytkowy
Numer katalogowy 020128
GTIN/EAN: 5906301811343
Długość
20 mm [±0,1 mm]
Szerokość
10 mm [±0,1 mm]
Wysokość
5 mm [±0,1 mm]
Waga
7.5 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
6.15 kg / 60.31 N
Indukcja magnetyczna
349.47 mT / 3495 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
4.54 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
3.69 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Dzwoń do nas
+48 888 99 98 98
lub pisz za pomocą
nasz formularz online
na stronie kontakt.
Właściwości oraz wygląd magnesu neodymowego obliczysz dzięki naszemu
naszym kalkulatorze magnetycznym.
Wysyłka tego samego dnia dla zamówień do godz. 14:00.
Właściwości fizyczne MPL 20x10x5 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
Specyfikacja / charakterystyka - MPL 20x10x5 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 020128 |
| GTIN/EAN | 5906301811343 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Długość | 20 mm [±0,1 mm] |
| Szerokość | 10 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 5 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 7.5 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 6.15 kg / 60.31 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 349.47 mT / 3495 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza inżynierska magnesu neodymowego - dane
Poniższe informacje stanowią wynik analizy matematycznej. Wyniki zostały wyliczone na algorytmach dla materiału Nd2Fe14B. Rzeczywiste osiągi mogą nieznacznie różnić się od wartości teoretycznych. Traktuj te dane jako punkt odniesienia dla projektantów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (udźwig vs odległość) - charakterystyka
MPL 20x10x5 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
3493 Gs
349.3 mT
|
6.15 kg / 13.56 lbs
6150.0 g / 60.3 N
|
uwaga |
| 1 mm |
3035 Gs
303.5 mT
|
4.64 kg / 10.23 lbs
4641.8 g / 45.5 N
|
uwaga |
| 2 mm |
2558 Gs
255.8 mT
|
3.30 kg / 7.27 lbs
3298.0 g / 32.4 N
|
uwaga |
| 3 mm |
2120 Gs
212.0 mT
|
2.26 kg / 4.99 lbs
2264.8 g / 22.2 N
|
uwaga |
| 5 mm |
1433 Gs
143.3 mT
|
1.03 kg / 2.28 lbs
1034.5 g / 10.1 N
|
niskie ryzyko |
| 10 mm |
574 Gs
57.4 mT
|
0.17 kg / 0.37 lbs
166.1 g / 1.6 N
|
niskie ryzyko |
| 15 mm |
267 Gs
26.7 mT
|
0.04 kg / 0.08 lbs
35.9 g / 0.4 N
|
niskie ryzyko |
| 20 mm |
141 Gs
14.1 mT
|
0.01 kg / 0.02 lbs
10.1 g / 0.1 N
|
niskie ryzyko |
| 30 mm |
52 Gs
5.2 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1.4 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
| 50 mm |
13 Gs
1.3 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.1 g / 0.0 N
|
niskie ryzyko |
Tabela 2: Równoległa siła zsuwania (pion)
MPL 20x10x5 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
1.23 kg / 2.71 lbs
1230.0 g / 12.1 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
0.93 kg / 2.05 lbs
928.0 g / 9.1 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.66 kg / 1.46 lbs
660.0 g / 6.5 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.45 kg / 1.00 lbs
452.0 g / 4.4 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.21 kg / 0.45 lbs
206.0 g / 2.0 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.03 kg / 0.07 lbs
34.0 g / 0.3 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.02 lbs
8.0 g / 0.1 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Montaż pionowy (ścinanie) - zachowanie na śliskim podłożu
MPL 20x10x5 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
1.85 kg / 4.07 lbs
1845.0 g / 18.1 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
1.23 kg / 2.71 lbs
1230.0 g / 12.1 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.62 kg / 1.36 lbs
615.0 g / 6.0 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
3.08 kg / 6.78 lbs
3075.0 g / 30.2 N
|
Tabela 4: Grubość stali (nasycenie) - dobór blachy
MPL 20x10x5 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.62 kg / 1.36 lbs
615.0 g / 6.0 N
|
| 1 mm |
|
1.54 kg / 3.39 lbs
1537.5 g / 15.1 N
|
| 2 mm |
|
3.08 kg / 6.78 lbs
3075.0 g / 30.2 N
|
| 3 mm |
|
4.61 kg / 10.17 lbs
4612.5 g / 45.2 N
|
| 5 mm |
|
6.15 kg / 13.56 lbs
6150.0 g / 60.3 N
|
| 10 mm |
|
6.15 kg / 13.56 lbs
6150.0 g / 60.3 N
|
| 11 mm |
|
6.15 kg / 13.56 lbs
6150.0 g / 60.3 N
|
| 12 mm |
|
6.15 kg / 13.56 lbs
6150.0 g / 60.3 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (stabilność) - limit termiczny
MPL 20x10x5 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
6.15 kg / 13.56 lbs
6150.0 g / 60.3 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
6.01 kg / 13.26 lbs
6014.7 g / 59.0 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
5.88 kg / 12.96 lbs
5879.4 g / 57.7 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
5.74 kg / 12.66 lbs
5744.1 g / 56.3 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
4.38 kg / 9.65 lbs
4378.8 g / 43.0 N
|
Tabela 6: Dwa magnesy (odpychanie) - siły w układzie
MPL 20x10x5 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła zsuwania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
15.04 kg / 33.17 lbs
4 923 Gs
|
2.26 kg / 4.98 lbs
2257 g / 22.1 N
|
N/A |
| 1 mm |
13.20 kg / 29.11 lbs
6 544 Gs
|
1.98 kg / 4.37 lbs
1980 g / 19.4 N
|
11.88 kg / 26.19 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
11.36 kg / 25.03 lbs
6 069 Gs
|
1.70 kg / 3.76 lbs
1703 g / 16.7 N
|
10.22 kg / 22.53 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
9.63 kg / 21.22 lbs
5 588 Gs
|
1.44 kg / 3.18 lbs
1444 g / 14.2 N
|
8.66 kg / 19.10 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
6.71 kg / 14.78 lbs
4 664 Gs
|
1.01 kg / 2.22 lbs
1006 g / 9.9 N
|
6.03 kg / 13.30 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
2.53 kg / 5.58 lbs
2 865 Gs
|
0.38 kg / 0.84 lbs
380 g / 3.7 N
|
2.28 kg / 5.02 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.41 kg / 0.90 lbs
1 148 Gs
|
0.06 kg / 0.13 lbs
61 g / 0.6 N
|
0.37 kg / 0.81 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.01 kg / 0.02 lbs
165 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.00 kg / 0.01 lbs
104 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
69 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
48 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
35 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
26 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Bezpieczeństwo (BHP) (implanty) - ostrzeżenia
MPL 20x10x5 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 7.5 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 6.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 4.5 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 3.5 cm |
| Immobilizer | 50 Gs (5.0 mT) | 3.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.0 cm |
Tabela 8: Energia uderzenia (ryzyko pęknięcia) - skutki zderzenia
MPL 20x10x5 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
29.36 km/h
(8.16 m/s)
|
0.25 J | |
| 30 mm |
50.03 km/h
(13.90 m/s)
|
0.72 J | |
| 50 mm |
64.58 km/h
(17.94 m/s)
|
1.21 J | |
| 100 mm |
91.32 km/h
(25.37 m/s)
|
2.41 J |
Tabela 9: Trwałość powłoki antykorozyjnej
MPL 20x10x5 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Strumień)
MPL 20x10x5 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 7 031 Mx | 70.3 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.42 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Praca w wodzie (Magnet Fishing)
MPL 20x10x5 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 6.15 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
7.04 kg
(+0.89 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Siła zsuwająca
*Pamiętaj: Na pionowej ścianie magnes zachowa zaledwie ~20-30% siły oderwania.
2. Efektywność, a grubość stali
*Cienka blacha (np. obudowa PC 0.5mm) znacząco redukuje siłę trzymania.
3. Spadek mocy w temperaturze
*Dla materiału N38 granica bezpieczeństwa to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.42
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Skład chemiczny materiału
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Zrównoważony rozwój
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne propozycje
Wady i zalety magnesów z neodymu Nd2Fe14B.
Plusy
- Są niezwykle trwałe – przez okres blisko 10 lat tracą nie więcej niż ~1% swojej pierwotnej siły (wg danych).
- Inne źródła magnetyzmu nie powodują ich szybkiego rozmagnesowania – posiadają wysoki współczynnik koercji.
- Pokrycie materiałami takimi jak nikiel, srebro lub złoto nadaje im profesjonalny i lśniący charakter.
- Oferują najwyższą indukcję magnetyczną bezpośrednio na powierzchni, co gwarantuje ogromną siłę.
- Specjalna mieszanka pierwiastków sprawia, że wykazują odporność na wysokie temperatury (zależnie od kształtu, nawet do 230°C).
- Wszechstronność kształtowania – można je produkować w rozmaitych formach, idealnych do wymagań klienta.
- Pełnią kluczową rolę w rozwoju technologii, będąc sercem silników, dysków i sprzętu medycznego.
- Potęga w małej formie – ich niewielka objętość nie przeszkadza w generowaniu dużej siły przyciągania.
Ograniczenia
- Pamiętaj o ich kruchości – bez odpowiedniej obudowy mogą pękać przy gwałtownym zwarciu.
- Klasyczne neodymy tracą moc powyżej 80°C. Jeśli potrzebujesz pracy w wyższych temperaturach, zastosuj serię [AH] (odporną do 230°C).
- Brak odporności na wodę skutkuje utlenianiem. Do zadań zewnętrznych rekomendujemy wyłącznie magnesy w pełnej izolacji (plastik/guma).
- Obróbka jest trudna – wiercenie otworów w samym magnesie jest ryzykowne. Zalecamy gotowe uchwyty magnetyczne (magnes w obudowie).
- Uważaj na małe części – połknięcie wymaga interwencji chirurga. Mogą też być problemem przy diagnostyce MRI.
- Za jakość trzeba płacić – magnesy neodymowe są droższe od ceramicznych, co wpływa na budżet projektu.
Parametry udźwigu
Maksymalny udźwig magnesu – co ma na to wpływ?
- przy użyciu zwory ze stali niskowęglowej, zapewniającej pełne nasycenie magnetyczne
- o przekroju przynajmniej 10 mm
- charakteryzującej się gładkością
- bez żadnej przerwy powietrznej pomiędzy magnesem a stalą
- dla siły przyłożonej pod kątem prostym (w osi magnesu)
- w temp. ok. 20°C
Udźwig magnesu w użyciu – kluczowe czynniki
- Odstęp (pomiędzy magnesem a metalem), gdyż nawet bardzo mała odległość (np. 0,5 mm) może spowodować zmniejszenie udźwigu nawet o 50% (dotyczy to także farby, korozji czy brudu).
- Kierunek działania siły – największą siłę mamy tylko przy ciągnięciu pod kątem 90°. Siła potrzebna do przesunięcia magnesu po blasze jest z reguły kilkukrotnie niższa (ok. 1/5 udźwigu).
- Grubość metalu – im cieńsza blacha, tym słabsze trzymanie. Strumień magnetyczny przechodzi przez materiał, zamiast generować siłę.
- Gatunek stali – idealnym podłożem jest czysta stal żelazna. Żeliwo mogą mieć gorsze właściwości magnetyczne.
- Faktura blachy – szlifowane elementy gwarantują idealne doleganie, co zwiększa siłę. Nierówny metal zmniejszają efektywność.
- Temperatura pracy – magnesy neodymowe posiadają wrażliwość na temperaturę. W wyższych temperaturach są słabsze, a na mrozie mogą być silniejsze (do pewnej granicy).
Udźwig określano używając wypolerowanej blachy o właściwej grubości (min. 20 mm), przy prostopadłym działaniu siły odrywającej, z kolei przy siłach działających równolegle udźwig jest mniejszy nawet pięciokrotnie. Ponadto, nawet drobny odstęp pomiędzy powierzchnią magnesu, a blachą redukuje udźwig.
Instrukcja bezpiecznej obsługi magnesów
Uczulenie na powłokę
Pewna grupa użytkowników wykazuje uczulenie na pierwiastek nikiel, którym powlekane są standardowo magnesy neodymowe. Dłuższy kontakt może wywołać wysypkę. Rekomendujemy używanie rękawiczek ochronnych.
Nie dawać dzieciom
Bezwzględnie chroń magnesy przed najmłodszymi. Ryzyko zadławienia jest bardzo duże, a konsekwencje zwarcia magnesów wewnątrz organizmu są dramatyczne.
Pole magnetyczne a elektronika
Zagrożenie dla danych: Magnesy neodymowe mogą uszkodzić karty bankomatowe oraz delikatną elektronikę (implanty, aparaty słuchowe, zegarki mechaniczne).
Zagrożenie zapłonem
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Ochrona oczu
Spieki NdFeB to materiał ceramiczny, co oznacza, że są podatne na pęknięcia. Zderzenie dwóch magnesów wywoła ich pęknięcie na drobne kawałki.
Smartfony i tablety
Moduły GPS i smartfony są wyjątkowo podatne na pole magnetyczne. Bliskie sąsiedztwo z silnym magnesem może rozalibrować sensory w Twoim telefonie.
Siła neodymu
Używaj magnesy z rozwagą. Ich gigantyczny udźwig może zaskoczyć nawet doświadczonych użytkowników. Planuj ruchy i nie lekceważ ich siły.
Implanty kardiologiczne
Osoby z kardiowerterem muszą zachować bezpieczną odległość od magnesów. Pole magnetyczne może rozregulować pracę urządzenia ratującego życie.
Ryzyko zmiażdżenia
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Temperatura pracy
Nie przegrzewaj. Magnesy neodymowe są nieodporne na ciepło. Jeśli wymagasz odporności powyżej 80°C, wybierz specjalne serie wysokotemperaturowe (H, SH, UH).
