MP 8x6/3.5x3 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
magnes neodymowy pierścieniowy
Numer katalogowy 030206
GTIN/EAN: 5906301812234
- Średnica
- 8 mm [±0,1 mm]
- Średnica wewnętrzna Ø
- 6/3.5 mm [±0,1 mm]
- Wysokość
- 3 mm [±0,1 mm]
- Waga
- 0.91 g
- Kierunek magnesowania
- ↑ osiowy
- Powłoka
- [NiCuNi] nikiel
0.701 zł z VAT / szt. + cena za transport
0.570 zł netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?Raport inżynierski tego magnesu
Pełna analiza w PDF: siła oderwania i ścinania, wpływ odległości, temperatury i grubości blachy, bezpieczne odległości BHP oraz krzywa demagnetyzacji.
Dzwoń do nas
+48 22 499 98 98
lub napisz korzystając z
formularz
przez naszą stronę.
Moc i kształt magnesu neodymowego obliczysz u nas w
narzędziu online do obliczeń.
Zamówienia złożone przed 14:00 realizujemy jeszcze dziś!
Parametry produktu - MP 8x6/3.5x3 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
Specyfikacja / charakterystyka - MP 8x6/3.5x3 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 030206 |
| GTIN/EAN | 5906301812234 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica | 8 mm [±0,1 mm] |
| Średnica wewnętrzna Ø | 6/3.5 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 3 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 0.91 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 1.37 kg / 13.48 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 371.53 mT / 3715 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza inżynierska magnesu neodymowego - parametry techniczne
Niniejsze informacje są rezultat analizy inżynierskiej. Wartości bazują na modelach dla materiału Nd2Fe14B. Realne parametry mogą nieznacznie się różnić. Prosimy traktować te dane jako punkt odniesienia podczas planowania montażu.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (udźwig vs dystans) - charakterystyka
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
3327 Gs
332.7 mT
|
1.37 kg / 3.02 lbs
1370.0 g / 13.4 N
|
bezpieczny |
| 1 mm |
2612 Gs
261.2 mT
|
0.84 kg / 1.86 lbs
844.4 g / 8.3 N
|
bezpieczny |
| 2 mm |
1884 Gs
188.4 mT
|
0.44 kg / 0.97 lbs
439.3 g / 4.3 N
|
bezpieczny |
| 3 mm |
1310 Gs
131.0 mT
|
0.21 kg / 0.47 lbs
212.4 g / 2.1 N
|
bezpieczny |
| 5 mm |
637 Gs
63.7 mT
|
0.05 kg / 0.11 lbs
50.3 g / 0.5 N
|
bezpieczny |
| 10 mm |
151 Gs
15.1 mT
|
0.00 kg / 0.01 lbs
2.8 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
| 15 mm |
54 Gs
5.4 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.4 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
| 20 mm |
25 Gs
2.5 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.1 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
| 30 mm |
8 Gs
0.8 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
| 50 mm |
2 Gs
0.2 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
Tabela 2: Równoległa siła ześlizgu (ściana)
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
0.27 kg / 0.60 lbs
274.0 g / 2.7 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
0.17 kg / 0.37 lbs
168.0 g / 1.6 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.09 kg / 0.19 lbs
88.0 g / 0.9 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.04 kg / 0.09 lbs
42.0 g / 0.4 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.02 lbs
10.0 g / 0.1 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (poślizg) - udźwig wertykalny
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
0.41 kg / 0.91 lbs
411.0 g / 4.0 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
0.27 kg / 0.60 lbs
274.0 g / 2.7 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.14 kg / 0.30 lbs
137.0 g / 1.3 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
0.69 kg / 1.51 lbs
685.0 g / 6.7 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (wpływ podłoża) - dobór blachy
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.14 kg / 0.30 lbs
137.0 g / 1.3 N
|
| 1 mm |
|
0.34 kg / 0.76 lbs
342.5 g / 3.4 N
|
| 2 mm |
|
0.69 kg / 1.51 lbs
685.0 g / 6.7 N
|
| 3 mm |
|
1.03 kg / 2.27 lbs
1027.5 g / 10.1 N
|
| 5 mm |
|
1.37 kg / 3.02 lbs
1370.0 g / 13.4 N
|
| 10 mm |
|
1.37 kg / 3.02 lbs
1370.0 g / 13.4 N
|
| 11 mm |
|
1.37 kg / 3.02 lbs
1370.0 g / 13.4 N
|
| 12 mm |
|
1.37 kg / 3.02 lbs
1370.0 g / 13.4 N
|
Tabela 5: Praca w cieple (stabilność) - próg odporności
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
1.37 kg / 3.02 lbs
1370.0 g / 13.4 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
1.34 kg / 2.95 lbs
1339.9 g / 13.1 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
1.31 kg / 2.89 lbs
1309.7 g / 12.8 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
1.28 kg / 2.82 lbs
1279.6 g / 12.6 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
0.98 kg / 2.15 lbs
975.4 g / 9.6 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (przyciąganie) - kolizja pól
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Opór ścinania (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
2.36 kg / 5.20 lbs
4 867 Gs
|
0.35 kg / 0.78 lbs
354 g / 3.5 N
|
N/A |
| 1 mm |
1.90 kg / 4.20 lbs
5 981 Gs
|
0.29 kg / 0.63 lbs
286 g / 2.8 N
|
1.71 kg / 3.78 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
1.45 kg / 3.20 lbs
5 223 Gs
|
0.22 kg / 0.48 lbs
218 g / 2.1 N
|
1.31 kg / 2.88 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
1.06 kg / 2.34 lbs
4 468 Gs
|
0.16 kg / 0.35 lbs
159 g / 1.6 N
|
0.96 kg / 2.11 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
0.53 kg / 1.16 lbs
3 148 Gs
|
0.08 kg / 0.17 lbs
79 g / 0.8 N
|
0.47 kg / 1.05 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
0.09 kg / 0.19 lbs
1 274 Gs
|
0.01 kg / 0.03 lbs
13 g / 0.1 N
|
0.08 kg / 0.17 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.00 kg / 0.01 lbs
301 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
27 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
16 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
10 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
7 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
5 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
4 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Bezpieczeństwo (BHP) (implanty) - środki ostrożności
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 4.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 3.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 2.5 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 2.0 cm |
| Immobilizer | 50 Gs (5.0 mT) | 2.0 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.0 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.0 cm |
Tabela 8: Zderzenia (energia kinetyczna) - ostrzeżenie
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
25.61 km/h
(7.11 m/s)
|
0.02 J | |
| 30 mm |
25.64 km/h
(7.12 m/s)
|
0.02 J | |
| 50 mm |
25.64 km/h
(7.12 m/s)
|
0.02 J | |
| 100 mm |
25.64 km/h
(7.12 m/s)
|
0.02 J |
Tabela 9: Parametry powłoki (trwałość)
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Pc)
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 1 299 Mx | 13.0 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.46 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Fizyka poszukiwań podwodnych
MP 8x6/3.5x3 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 1.37 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
1.57 kg
(+0.20 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Udźwig w pionie
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes zachowa jedynie ułamek siły prostopadłej.
2. Wpływ grubości blachy
*Zbyt cienki metal (np. blacha karoseryjna) wyraźnie osłabia udźwig magnesu.
3. Spadek mocy w temperaturze
*W klasie N38 granica bezpieczeństwa to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.46
Niniejsza symulacja obrazuje stabilność magnetyczną wybranego magnesu w konkretnych warunkach geometrycznych. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Skład chemiczny materiału
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Dane środowiskowe
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Inne propozycje
Zalety oraz wady magnesów neodymowych Nd2Fe14B.
Mocne strony
- Długowieczność to ich atut – po upływie dekady spadek siły magnetycznej wynosi zaledwie ~1% (teoretycznie).
- Wyróżniają się wyjątkową odpornością na demagnetyzację, nawet w silnych polach zewnętrznych.
- Powłoka ochronna (np. niklowa) zapewnia im atrakcyjny wygląd, co podnosi ich walory wizualne.
- Cechują się bardzo wysoką gęstością pola na powierzchni, co zapewnia silne chwytanie z dużą mocą.
- Wykazują imponującą wytrzymałość termiczną, co pozwala na ich stosowanie w warunkach do 230°C (dotyczy odpowiednich serii).
- Możliwość uzyskania skomplikowanych kształtów sprawia, że są doskonałe do indywidualnych zastosowań.
- Spotkasz je wszędzie tam, gdzie liczy się precyzja: w automatyce, rezonansach oraz systemach IT.
- Mały rozmiar, wielka moc – przy niewielkich gabarytach oferują ogromną siłę, co jest kluczowe przy budowie małych urządzeń.
Ograniczenia
- Delikatność mechaniczna to ich mankament. Łatwo ulegają uszkodzeniu przy upadku, dlatego warto stosować osłony lub uchwyty.
- Uwaga na temperaturę – dla zwykłych magnesów limit to 80°C. W gorącym środowisku (do 230°C) należy używać modele z oznaczeniem [AH].
- Brak odporności na wodę skutkuje utlenianiem. Do zadań zewnętrznych rekomendujemy wyłącznie magnesy w pełnej izolacji (plastik/guma).
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego służą specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Zachowaj ostrożność – połknięcie magnesów przez dziecko to zagrożenie życia. Ponadto, ich obecność w ciele komplikuje diagnostykę obrazową.
- Cena – są droższe niż magnesy ferrytowe, co przy produkcji masowej może być barierą.
Charakterystyka udźwigu
Wytrzymałość magnetyczna na maksimum – od czego zależy?
- na podłożu wykonanej ze stali miękkiej, optymalnie przewodzącej pole magnetyczne
- o przekroju przynajmniej 10 mm
- z powierzchnią oczyszczoną i gładką
- bez najmniejszej szczeliny pomiędzy magnesem a stalą
- podczas ciągnięcia w kierunku pionowym do powierzchni mocowania
- w temp. ok. 20°C
Czynniki determinujące udźwig w warunkach realnych
- Szczelina między powierzchniami – nawet ułamek milimetra dystansu (spowodowany np. lakierem lub nierównością) zmniejsza efektywność magnesu, często o połowę przy zaledwie 0,5 mm.
- Kierunek siły – deklarowany udźwig dotyczy ciągnięcia w pionie. Przy ześlizgiwaniu, magnes trzyma dużo słabiej (zazwyczaj ok. 20-30% siły maksymalnej).
- Grubość ścianki – im cieńsza blacha, tym słabsze trzymanie. Strumień magnetyczny przenika na wylot, zamiast generować siłę.
- Rodzaj materiału – idealnym podłożem jest stal o wysokiej przenikalności. Żeliwo mogą generować mniejszy udźwig.
- Wykończenie powierzchni – idealny styk jest możliwy tylko na wypolerowanej stali. Wszelkie rysy i nierówności tworzą poduszki powietrzne, redukując siłę.
- Wpływ temperatury – gorące środowisko osłabia siłę przyciągania. Zbyt wysoka temperatura może trwale rozmagnesować magnes.
Udźwig mierzono stosując wypolerowanej blachy o właściwej grubości (min. 20 mm), przy siłach działających pionowo, jednak przy próbie przesunięcia magnesu udźwig jest mniejszy nawet pięć razy. Dodatkowo, nawet minimalna przerwa pomiędzy magnesem, a blachą redukuje udźwig.
BHP przy magnesach
Bezpieczna praca
Bądź ostrożny. Magnesy neodymowe przyciągają z daleka i łączą się z impetem, często gwałtowniej niż jesteś w stanie przewidzieć.
Utrata mocy w cieple
Nie przegrzewaj. Magnesy neodymowe są nieodporne na temperaturę. Jeśli wymagasz odporności powyżej 80°C, wybierz magnesy odporne na ciepło (H, SH, UH).
Zagrożenie zapłonem
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane magnesy pod wkręt produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Zagrożenie dla nawigacji
Silne pole magnetyczne wpływa negatywnie na działanie kompasów w telefonach i nawigacjach GPS. Trzymaj z dala magnesów od telefonu, aby nie uszkodzić czujników.
Rozruszniki serca
Osoby z rozrusznikiem serca muszą utrzymać duży odstęp od magnesów. Pole magnetyczne może zakłócić działanie urządzenia ratującego życie.
Produkt nie dla dzieci
Zawsze zabezpiecz magnesy przed najmłodszymi. Niebezpieczeństwo połknięcia jest bardzo duże, a konsekwencje zwarcia magnesów wewnątrz organizmu są tragiczne.
Ochrona oczu
Choć wyglądają jak stal, neodym jest delikatny i nie znosi udarów. Nie uderzaj, gdyż magnes może się pokruszyć na drobiny.
Ryzyko uczulenia
Ostrzeżenie dla alergików: warstwa ochronna Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku pojawienia się reakcji alergicznej, należy natychmiast zakończyć pracę z magnesami i użyć środków ochronnych.
Zagrożenie fizyczne
Szukając magnesów walcowych o dużym udźwigu lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi magnesami płytkowymi do montażu konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Ochrona urządzeń
Ochrona danych: Magnesy neodymowe mogą zdegradować karty bankomatowe oraz urządzenia precyzyjne (rozruszniki serca, aparaty słuchowe, czasomierze).
