MW 15x8 / N38 - magnes neodymowy walcowy
magnes neodymowy walcowy
Numer katalogowy 010032
GTIN/EAN: 5906301810315
Średnica Ø
15 mm [±0,1 mm]
Wysokość
8 mm [±0,1 mm]
Waga
10.6 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
7.37 kg / 72.28 N
Indukcja magnetyczna
451.96 mT / 4520 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
4.92 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
4.00 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?Raport inżynierski tego magnesu
Pełna analiza w PDF: siła oderwania i ścinania, wpływ odległości, temperatury i grubości blachy, bezpieczne odległości BHP oraz krzywa demagnetyzacji.
Zadzwoń już teraz
+48 22 499 98 98
albo skontaktuj się przez
nasz formularz online
na stronie kontakt.
Siłę a także budowę magnesu zweryfikujesz u nas w
kalkulatorze masy magnetycznej.
Realizacja tego samego dnia przy zamówieniu do 14:00.
Szczegóły techniczne - MW 15x8 / N38 - magnes neodymowy walcowy
Specyfikacja / charakterystyka - MW 15x8 / N38 - magnes neodymowy walcowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 010032 |
| GTIN/EAN | 5906301810315 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica Ø | 15 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 8 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 10.6 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 7.37 kg / 72.28 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 451.96 mT / 4520 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza fizyczna magnesu - parametry techniczne
Poniższe dane stanowią wynik analizy fizycznej. Wyniki bazują na modelach dla klasy Nd2Fe14B. Realne osiągi mogą się różnić. Prosimy traktować te wyliczenia jako wstępny drogowskaz przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Siła prostopadła statyczna (udźwig vs odległość) - spadek mocy
MW 15x8 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
4518 Gs
451.8 mT
|
7.37 kg / 16.25 lbs
7370.0 g / 72.3 N
|
średnie ryzyko |
| 1 mm |
3944 Gs
394.4 mT
|
5.62 kg / 12.38 lbs
5616.2 g / 55.1 N
|
średnie ryzyko |
| 2 mm |
3362 Gs
336.2 mT
|
4.08 kg / 9.00 lbs
4083.1 g / 40.1 N
|
średnie ryzyko |
| 3 mm |
2820 Gs
282.0 mT
|
2.87 kg / 6.33 lbs
2871.9 g / 28.2 N
|
średnie ryzyko |
| 5 mm |
1931 Gs
193.1 mT
|
1.35 kg / 2.97 lbs
1346.9 g / 13.2 N
|
bezpieczny |
| 10 mm |
763 Gs
76.3 mT
|
0.21 kg / 0.46 lbs
210.3 g / 2.1 N
|
bezpieczny |
| 15 mm |
349 Gs
34.9 mT
|
0.04 kg / 0.10 lbs
44.0 g / 0.4 N
|
bezpieczny |
| 20 mm |
184 Gs
18.4 mT
|
0.01 kg / 0.03 lbs
12.2 g / 0.1 N
|
bezpieczny |
| 30 mm |
68 Gs
6.8 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1.7 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
| 50 mm |
17 Gs
1.7 mT
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0.1 g / 0.0 N
|
bezpieczny |
Tabela 2: Równoległa siła obsunięcia (pion)
MW 15x8 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
1.47 kg / 3.25 lbs
1474.0 g / 14.5 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
1.12 kg / 2.48 lbs
1124.0 g / 11.0 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
0.82 kg / 1.80 lbs
816.0 g / 8.0 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
0.57 kg / 1.27 lbs
574.0 g / 5.6 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.27 kg / 0.60 lbs
270.0 g / 2.6 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.04 kg / 0.09 lbs
42.0 g / 0.4 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.02 lbs
8.0 g / 0.1 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
0.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (ścinanie) - udźwig wertykalny
MW 15x8 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
2.21 kg / 4.87 lbs
2211.0 g / 21.7 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
1.47 kg / 3.25 lbs
1474.0 g / 14.5 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
0.74 kg / 1.62 lbs
737.0 g / 7.2 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
3.69 kg / 8.12 lbs
3685.0 g / 36.1 N
|
Tabela 4: Grubość stali (wpływ podłoża) - straty mocy
MW 15x8 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.74 kg / 1.62 lbs
737.0 g / 7.2 N
|
| 1 mm |
|
1.84 kg / 4.06 lbs
1842.5 g / 18.1 N
|
| 2 mm |
|
3.69 kg / 8.12 lbs
3685.0 g / 36.1 N
|
| 3 mm |
|
5.53 kg / 12.19 lbs
5527.5 g / 54.2 N
|
| 5 mm |
|
7.37 kg / 16.25 lbs
7370.0 g / 72.3 N
|
| 10 mm |
|
7.37 kg / 16.25 lbs
7370.0 g / 72.3 N
|
| 11 mm |
|
7.37 kg / 16.25 lbs
7370.0 g / 72.3 N
|
| 12 mm |
|
7.37 kg / 16.25 lbs
7370.0 g / 72.3 N
|
Tabela 5: Praca w cieple (stabilność) - spadek mocy
MW 15x8 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
7.37 kg / 16.25 lbs
7370.0 g / 72.3 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
7.21 kg / 15.89 lbs
7207.9 g / 70.7 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
7.05 kg / 15.53 lbs
7045.7 g / 69.1 N
|
OK |
| 80 °C | -6.6% |
6.88 kg / 15.18 lbs
6883.6 g / 67.5 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
5.25 kg / 11.57 lbs
5247.4 g / 51.5 N
|
Tabela 6: Dwa magnesy (odpychanie) - siły w układzie
MW 15x8 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła ścinająca (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
22.23 kg / 49.02 lbs
5 606 Gs
|
3.34 kg / 7.35 lbs
3335 g / 32.7 N
|
N/A |
| 1 mm |
19.55 kg / 43.11 lbs
8 473 Gs
|
2.93 kg / 6.47 lbs
2933 g / 28.8 N
|
17.60 kg / 38.80 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
16.94 kg / 37.35 lbs
7 887 Gs
|
2.54 kg / 5.60 lbs
2541 g / 24.9 N
|
15.25 kg / 33.62 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
14.52 kg / 32.00 lbs
7 301 Gs
|
2.18 kg / 4.80 lbs
2178 g / 21.4 N
|
13.07 kg / 28.80 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
10.37 kg / 22.85 lbs
6 169 Gs
|
1.55 kg / 3.43 lbs
1555 g / 15.3 N
|
9.33 kg / 20.57 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
4.06 kg / 8.96 lbs
3 862 Gs
|
0.61 kg / 1.34 lbs
609 g / 6.0 N
|
3.66 kg / 8.06 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
0.63 kg / 1.40 lbs
1 526 Gs
|
0.10 kg / 0.21 lbs
95 g / 0.9 N
|
0.57 kg / 1.26 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.01 kg / 0.03 lbs
215 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
2 g / 0.0 N
|
0.01 kg / 0.02 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.01 kg / 0.01 lbs
136 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
1 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
91 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
64 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
46 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.00 kg / 0.00 lbs
35 Gs
|
0.00 kg / 0.00 lbs
0 g / 0.0 N
|
0.00 kg / 0.00 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Zagrożenia (implanty) - środki ostrożności
MW 15x8 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 8.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 6.5 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 5.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 4.0 cm |
| Immobilizer | 50 Gs (5.0 mT) | 3.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 1.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 1.5 cm |
Tabela 8: Dynamika (energia kinetyczna) - ostrzeżenie
MW 15x8 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
27.06 km/h
(7.52 m/s)
|
0.30 J | |
| 30 mm |
46.07 km/h
(12.80 m/s)
|
0.87 J | |
| 50 mm |
59.46 km/h
(16.52 m/s)
|
1.45 J | |
| 100 mm |
84.09 km/h
(23.36 m/s)
|
2.89 J |
Tabela 9: Specyfikacja ochrony powierzchni
MW 15x8 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane konstrukcyjne (Flux)
MW 15x8 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 8 074 Mx | 80.7 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.61 | Wysoki (Stabilny) |
Tabela 11: Hydrostatyka i wyporność
MW 15x8 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 7.37 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
8.44 kg
(+1.07 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Montaż na ścianie (ześlizg)
*Pamiętaj: Na pionowej ścianie magnes utrzyma tylko ~20-30% nominalnego udźwigu.
2. Nasycenie magnetyczne
*Cienka blacha (np. blacha karoseryjna) znacząco redukuje udźwig magnesu.
3. Stabilność termiczna
*W klasie N38 granica bezpieczeństwa to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.61
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Specyfikacja materiałowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Zrównoważony rozwój
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne produkty
Wady i zalety neodymowych magnesów Nd2Fe14B.
Mocne strony
- Cechują się stabilnością – przez okres ok. 10 lat tracą maksymalnie ~1% swojej mocy (pomiary wskazują na taką wartość).
- Pozostają niewrażliwe na zewnętrzne zakłócenia, co czyni je odpornymi na rozmagnesowanie w trudnych warunkach.
- Dzięki powłoce (NiCuNi, Au, Ag) zyskują nowoczesny, metaliczny wygląd.
- Wytwarzają niezwykle silne pole magnetyczne przy biegunach, co jest ich znakiem rozpoznawczym.
- Posiadają imponującą wytrzymałość termiczną, co umożliwia ich użycie w warunkach do 230°C (dotyczy odpowiednich serii).
- Duża swoboda w projektowaniu kształtu i wymiaru to ich wielka zaleta w konstrukcjach.
- Stanowią kluczowy element w technologiach przyszłości, zasilając silniki, urządzenia medyczne czy komputery.
- Doskonała relacja wielkości do siły – są małe, ale niezwykle mocne, co pozwala na ich montaż w ciasnych przestrzeniach.
Ograniczenia
- Są wrażliwe na uderzenia – materiał jest kruchy i może odprysnąć. Zabezpieczenie w postaci obudowy jest kluczowa.
- Gorąco to wróg neodymów – powyżej 80°C tracą właściwości. Do zadań specjalnych polecamy wersje odporne [AH], działającą stabilnie aż do 230°C.
- Ryzyko korozji: bez osłony magnes ulegnie utlenieniu na deszczu. Wybierz wersje w obudowie z tworzywa do zastosowań zewnętrznych.
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego służą specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Produkt niebezpieczny po połknięciu. Bezwzględnie chronić przed dziećmi. Wewnątrz ciała magnesy mogą się połączyć, powodując uszkodzenia jelit.
- Cena – są bardziej kosztowne niż magnesy ferrytowe, co przy wielkich nakładach może być istotnym kosztem.
Charakterystyka udźwigu
Optymalny udźwig magnesu neodymowego – co się na to składa?
- z użyciem płyty ze stali o wysokiej przenikalności, działającej jako idealny przewodnik strumienia
- o przekroju wynoszącej minimum 10 mm
- o szlifowanej powierzchni styku
- w warunkach bezszczelinowych (metal do metalu)
- dla siły działającej pod kątem prostym (na odrywanie, nie zsuwanie)
- w warunkach ok. 20°C
Czynniki determinujące udźwig w warunkach realnych
- Szczelina między magnesem a stalą – nawet ułamek milimetra odległości (spowodowany np. okleiną lub brudem) zmniejsza siłę przyciągania, często o połowę przy zaledwie 0,5 mm.
- Kierunek działania siły – maksymalny parametr uzyskujemy tylko przy prostopadłym odrywaniu. Siła ścinająca magnesu po blasze jest z reguły kilkukrotnie niższa (ok. 1/5 udźwigu).
- Grubość podłoża – dla pełnej efektywności, stal musi być wystarczająco masywna. Cienka blacha ogranicza siłę przyciągania (magnes „przebija” ją na wylot).
- Typ metalu – nie każda stal reaguje tak samo. Dodatki stopowe pogarszają efekt przyciągania.
- Gładkość podłoża – im gładsza i bardziej polerowana powierzchnia, tym lepsze przyleganie i silniejsze trzymanie. Chropowatość działają jak mikroszczeliny.
- Temperatura – podgrzanie magnesu skutkuje osłabieniem siły. Warto sprawdzić maksymalną temperaturę pracy dla danego modelu.
Udźwig wyznaczano stosując wypolerowanej blachy o właściwej grubości (min. 20 mm), przy siłach działających pionowo, natomiast przy próbie przesunięcia magnesu siła trzymania jest mniejsza nawet 75%. Co więcej, nawet niewielka szczelina pomiędzy magnesem, a blachą obniża udźwig.
Instrukcja bezpiecznej obsługi magnesów
Reakcje alergiczne
Badania wskazują, że powłoka niklowa (standardowe zabezpieczenie magnesów) jest silnym alergenem. Jeśli Twoja skóra źle reaguje na metale, unikaj bezpośredniego dotyku lub wybierz magnesy powlekane tworzywem.
Zagrożenie fizyczne
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Magnesy są kruche
Chroń oczy. Magnesy mogą eksplodować przy niekontrolowanym uderzeniu, wyrzucając kawałki metalu w powietrze. Noś okulary.
Nie wierć w magnesach
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Nośniki danych
Ochrona danych: Magnesy neodymowe mogą uszkodzić nośniki danych oraz urządzenia precyzyjne (implanty, protezy słuchu, czasomierze).
Świadome użytkowanie
Używaj magnesy świadomie. Ich gigantyczny udźwig może zszokować nawet profesjonalistów. Planuj ruchy i nie lekceważ ich siły.
Ryzyko rozmagnesowania
Unikaj gorąca. Magnesy neodymowe są wrażliwe na ciepło. Jeśli wymagasz odporności powyżej 80°C, zapytaj nas o magnesy odporne na ciepło (H, SH, UH).
Trzymaj z dala od elektroniki
Intensywne promieniowanie magnetyczne destabilizuje działanie kompasów w smartfonach i nawigacjach GPS. Nie zbliżaj magnesów od telefonu, aby nie uszkodzić czujników.
Interferencja medyczna
Uwaga zdrowotna: Magnesy neodymowe mogą wyłączyć rozruszniki serca i defibrylatory. Unikaj kontaktu, jeśli masz wszczepione implanty elektroniczne.
Nie dawać dzieciom
Produkt przeznaczony dla dorosłych. Małe elementy mogą zostać aspirrowane, co prowadzi do martwicy tkanek. Przechowuj poza zasięgiem niepowołanych osób.
