MPL 80x40x15 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
magnes neodymowy płytkowy
Numer katalogowy 020177
GTIN/EAN: 5906301811831
Długość
80 mm [±0,1 mm]
Szerokość
40 mm [±0,1 mm]
Wysokość
15 mm [±0,1 mm]
Waga
360 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
73.57 kg / 721.75 N
Indukcja magnetyczna
285.78 mT / 2858 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
139.54 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
113.45 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Skontaktuj się z nami telefonicznie
+48 22 499 98 98
alternatywnie pisz przez
formularz zgłoszeniowy
na stronie kontakt.
Udźwig a także kształt magnesów obliczysz dzięki naszemu
modułowym kalkulatorze.
Realizacja tego samego dnia przy zamówieniu do 14:00.
Szczegółowa specyfikacja MPL 80x40x15 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
Specyfikacja / charakterystyka - MPL 80x40x15 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 020177 |
| GTIN/EAN | 5906301811831 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Długość | 80 mm [±0,1 mm] |
| Szerokość | 40 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 15 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 360 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 73.57 kg / 721.75 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 285.78 mT / 2858 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza inżynierska magnesu - raport
Niniejsze dane stanowią bezpośredni efekt kalkulacji inżynierskiej. Wartości oparte są na modelach dla klasy Nd2Fe14B. Realne warunki mogą różnić się od wartości teoretycznych. Prosimy traktować te dane jako wstępny drogowskaz przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Udźwig statyczny prostopadły (siła vs odległość) - charakterystyka
MPL 80x40x15 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
2857 Gs
285.7 mT
|
73.57 kg / 162.19 lbs
73570.0 g / 721.7 N
|
miażdżący |
| 1 mm |
2778 Gs
277.8 mT
|
69.55 kg / 153.32 lbs
69546.1 g / 682.2 N
|
miażdżący |
| 2 mm |
2693 Gs
269.3 mT
|
65.33 kg / 144.03 lbs
65331.2 g / 640.9 N
|
miażdżący |
| 3 mm |
2603 Gs
260.3 mT
|
61.05 kg / 134.59 lbs
61047.5 g / 598.9 N
|
miażdżący |
| 5 mm |
2415 Gs
241.5 mT
|
52.56 kg / 115.87 lbs
52559.7 g / 515.6 N
|
miażdżący |
| 10 mm |
1943 Gs
194.3 mT
|
34.02 kg / 75.00 lbs
34021.1 g / 333.7 N
|
miażdżący |
| 15 mm |
1527 Gs
152.7 mT
|
21.01 kg / 46.31 lbs
21007.7 g / 206.1 N
|
miażdżący |
| 20 mm |
1192 Gs
119.2 mT
|
12.81 kg / 28.24 lbs
12808.1 g / 125.6 N
|
miażdżący |
| 30 mm |
736 Gs
73.6 mT
|
4.89 kg / 10.77 lbs
4886.6 g / 47.9 N
|
uwaga |
| 50 mm |
313 Gs
31.3 mT
|
0.88 kg / 1.95 lbs
884.8 g / 8.7 N
|
niskie ryzyko |
Tabela 2: Równoległa siła zsuwania (ściana)
MPL 80x40x15 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
14.71 kg / 32.44 lbs
14714.0 g / 144.3 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
13.91 kg / 30.67 lbs
13910.0 g / 136.5 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
13.07 kg / 28.81 lbs
13066.0 g / 128.2 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
12.21 kg / 26.92 lbs
12210.0 g / 119.8 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
10.51 kg / 23.17 lbs
10512.0 g / 103.1 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
6.80 kg / 15.00 lbs
6804.0 g / 66.7 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
4.20 kg / 9.26 lbs
4202.0 g / 41.2 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
2.56 kg / 5.65 lbs
2562.0 g / 25.1 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.98 kg / 2.16 lbs
978.0 g / 9.6 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.18 kg / 0.39 lbs
176.0 g / 1.7 N
|
Tabela 3: Montaż pionowy (poślizg) - udźwig wertykalny
MPL 80x40x15 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
22.07 kg / 48.66 lbs
22071.0 g / 216.5 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
14.71 kg / 32.44 lbs
14714.0 g / 144.3 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
7.36 kg / 16.22 lbs
7357.0 g / 72.2 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
36.79 kg / 81.10 lbs
36785.0 g / 360.9 N
|
Tabela 4: Grubość stali (wpływ podłoża) - straty mocy
MPL 80x40x15 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
2.45 kg / 5.41 lbs
2452.3 g / 24.1 N
|
| 1 mm |
|
6.13 kg / 13.52 lbs
6130.8 g / 60.1 N
|
| 2 mm |
|
12.26 kg / 27.03 lbs
12261.7 g / 120.3 N
|
| 3 mm |
|
18.39 kg / 40.55 lbs
18392.5 g / 180.4 N
|
| 5 mm |
|
30.65 kg / 67.58 lbs
30654.2 g / 300.7 N
|
| 10 mm |
|
61.31 kg / 135.16 lbs
61308.3 g / 601.4 N
|
| 11 mm |
|
67.44 kg / 148.68 lbs
67439.2 g / 661.6 N
|
| 12 mm |
|
73.57 kg / 162.19 lbs
73570.0 g / 721.7 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (zachowanie materiału) - limit termiczny
MPL 80x40x15 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
73.57 kg / 162.19 lbs
73570.0 g / 721.7 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
71.95 kg / 158.63 lbs
71951.5 g / 705.8 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
70.33 kg / 155.06 lbs
70332.9 g / 690.0 N
|
|
| 80 °C | -6.6% |
68.71 kg / 151.49 lbs
68714.4 g / 674.1 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
52.38 kg / 115.48 lbs
52381.8 g / 513.9 N
|
Tabela 6: Dwa magnesy (odpychanie) - siły w układzie
MPL 80x40x15 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła ścinająca (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
161.08 kg / 355.13 lbs
4 384 Gs
|
24.16 kg / 53.27 lbs
24163 g / 237.0 N
|
N/A |
| 1 mm |
156.77 kg / 345.63 lbs
5 638 Gs
|
23.52 kg / 51.84 lbs
23516 g / 230.7 N
|
141.10 kg / 311.07 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
152.27 kg / 335.70 lbs
5 556 Gs
|
22.84 kg / 50.36 lbs
22841 g / 224.1 N
|
137.05 kg / 302.13 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
147.69 kg / 325.60 lbs
5 472 Gs
|
22.15 kg / 48.84 lbs
22153 g / 217.3 N
|
132.92 kg / 293.04 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
138.36 kg / 305.04 lbs
5 297 Gs
|
20.75 kg / 45.76 lbs
20754 g / 203.6 N
|
124.53 kg / 274.53 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
115.08 kg / 253.71 lbs
4 830 Gs
|
17.26 kg / 38.06 lbs
17262 g / 169.3 N
|
103.57 kg / 228.34 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
74.49 kg / 164.22 lbs
3 886 Gs
|
11.17 kg / 24.63 lbs
11174 g / 109.6 N
|
67.04 kg / 147.80 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
17.20 kg / 37.91 lbs
1 867 Gs
|
2.58 kg / 5.69 lbs
2580 g / 25.3 N
|
15.48 kg / 34.12 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
10.70 kg / 23.59 lbs
1 473 Gs
|
1.60 kg / 3.54 lbs
1605 g / 15.7 N
|
9.63 kg / 21.23 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
6.78 kg / 14.94 lbs
1 172 Gs
|
1.02 kg / 2.24 lbs
1017 g / 10.0 N
|
6.10 kg / 13.45 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
4.38 kg / 9.65 lbs
942 Gs
|
0.66 kg / 1.45 lbs
657 g / 6.4 N
|
3.94 kg / 8.69 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
2.89 kg / 6.36 lbs
765 Gs
|
0.43 kg / 0.95 lbs
433 g / 4.2 N
|
2.60 kg / 5.72 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
1.94 kg / 4.27 lbs
627 Gs
|
0.29 kg / 0.64 lbs
291 g / 2.9 N
|
1.74 kg / 3.84 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Bezpieczeństwo (BHP) (implanty) - ostrzeżenia
MPL 80x40x15 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 26.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 20.5 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 16.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 12.5 cm |
| Pilot do auta | 50 Gs (5.0 mT) | 11.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 4.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 3.5 cm |
Tabela 8: Energia uderzenia (ryzyko pęknięcia) - skutki zderzenia
MPL 80x40x15 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
18.11 km/h
(5.03 m/s)
|
4.56 J | |
| 30 mm |
25.99 km/h
(7.22 m/s)
|
9.38 J | |
| 50 mm |
32.48 km/h
(9.02 m/s)
|
14.65 J | |
| 100 mm |
45.61 km/h
(12.67 m/s)
|
28.89 J |
Tabela 9: Odporność na korozję
MPL 80x40x15 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Pc)
MPL 80x40x15 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 94 833 Mx | 948.3 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.33 | Niski (Płaski) |
Tabela 11: Hydrostatyka i wyporność
MPL 80x40x15 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 73.57 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
84.24 kg
(+10.67 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Ześlizg (ściana)
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes utrzyma tylko ok. 20-30% nominalnego udźwigu.
2. Nasycenie magnetyczne
*Cienka blacha (np. obudowa PC 0.5mm) drastycznie redukuje siłę trzymania.
3. Praca w cieple
*Dla standardowych magnesów krytyczny próg to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.33
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Specyfikacja materiałowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Dane środowiskowe
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Zobacz też inne oferty
Wady oraz zalety neodymowych magnesów Nd2Fe14B.
Mocne strony
- Długowieczność to ich atut – po upływie dekady spadek siły magnetycznej wynosi tylko ~1% (teoretycznie).
- Inne źródła magnetyzmu nie powodują ich szybkiego rozmagnesowania – posiadają wysoki współczynnik koercji.
- Są nie tylko silne, ale i ładne – dzięki powłokom ich powierzchnia jest błyszcząca i prezentuje się elegancko.
- Oferują najwyższą indukcję magnetyczną bezpośrednio na powierzchni, co gwarantuje skuteczność.
- Specjalna mieszanka pierwiastków sprawia, że wykazują odporność na wysokie temperatury (zależnie od kształtu, nawet do 230°C).
- Wszechstronność kształtowania – można je produkować w dowolnych formach, dopasowanych do wymagań klienta.
- Znajdują szerokie zastosowanie w przemyśle high-tech – od napędów HDD i silników, po zaawansowaną diagnostykę.
- Dzięki kompaktowości, zajmują mało miejsca, a jednocześnie gwarantują silne pole.
Słabe strony
- Kruchość to ich mankament. Mogą pęknąć przy upadku, dlatego zalecamy osłony lub montaż w stali.
- Uwaga na temperaturę – dla zwykłych magnesów limit to 80°C. W trudnych warunkach (do 230°C) sprawdzą się tylko modele z oznaczeniem [AH].
- Nie lubią wody – szybko rdzewieją. Jeśli planujesz montaż na dworze, jedynym słusznym wyborem są magnesy w gumowej otulinie.
- Obróbka jest trudna – wykonanie gwintu w samym magnesie jest ryzykowne. Zalecamy gotowe uchwyty magnetyczne (magnes w obudowie).
- Dbaj o bezpieczeństwo – połknięcie magnesów przez dziecko to stan krytyczny. Ponadto, ich obecność w ciele uniemożliwia diagnostykę obrazową.
- Cena – są bardziej kosztowne niż magnesy ferrytowe, co przy produkcji masowej może być barierą.
Parametry udźwigu
Siła oderwania magnesu w optymalnych warunkach – od czego zależy?
- przy użyciu zwory ze specjalnej stali pomiarowej, zapewniającej maksymalne skupienie pola
- posiadającej grubość minimum 10 mm aby uniknąć nasycenia
- z płaszczyzną idealnie równą
- w warunkach bezszczelinowych (metal do metalu)
- dla siły przyłożonej pod kątem prostym (na odrywanie, nie zsuwanie)
- w temperaturze pokojowej
Praktyczny udźwig: czynniki wpływające
- Szczelina – obecność jakiejkolwiek warstwy (rdza, brud, szczelina) działa jak izolator, co redukuje moc lawinowo (nawet o 50% przy 0,5 mm).
- Kąt przyłożenia siły – maksymalny parametr mamy tylko przy ciągnięciu pod kątem 90°. Siła ścinająca magnesu po blasze jest z reguły kilkukrotnie niższa (ok. 1/5 udźwigu).
- Grubość elementu – dla pełnej efektywności, stal musi być wystarczająco masywna. Cienka blacha ogranicza udźwig (magnes „przebija” ją na wylot).
- Rodzaj stali – stal miękka przyciąga najlepiej. Większa zawartość węgla obniżają przenikalność magnetyczną i siłę trzymania.
- Faktura blachy – szlifowane elementy gwarantują idealne doleganie, co poprawia siłę. Powierzchnie chropowate osłabiają chwyt.
- Temperatura – podgrzanie magnesu skutkuje osłabieniem siły. Warto sprawdzić limit termiczny dla danego modelu.
Udźwig mierzono używając blachy o gładkiej powierzchni o optymalnej grubości (min. 20 mm), przy siłach działających pionowo, natomiast przy próbie przesunięcia magnesu nośność jest mniejsza nawet 75%. Dodatkowo, nawet minimalna przerwa pomiędzy powierzchnią magnesu, a blachą redukuje udźwig.
Środki ostrożności podczas pracy przy magnesach z neodymem
Ostrzeżenie dla sercowców
Ostrzeżenie dla sercowców: Silne pole magnetyczne zakłóca elektronikę medyczną. Zachowaj co najmniej 30 cm odstępu lub poproś inną osobę obsługę magnesów.
Zagrożenie dla elektroniki
Bardzo silne pole magnetyczne może usunąć informacje na kartach płatniczych, dyskach twardych i innych nośnikach magnetycznych. Trzymaj dystans min. 10 cm.
Zagrożenie wybuchem pyłu
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Nie lekceważ mocy
Stosuj magnesy świadomie. Ich potężna moc może zszokować nawet profesjonalistów. Planuj ruchy i nie lekceważ ich siły.
Magnesy są kruche
Mimo niklowej powłoki, neodym jest kruchy i nie znosi udarów. Nie rzucaj, gdyż magnes może się rozpaść na drobiny.
Tylko dla dorosłych
Artykuł tylko dla osób pełnoletnich. Małe elementy mogą zostać aspirrowane, co prowadzi do martwicy tkanek. Przechowuj z dala od dzieci i zwierząt.
Wrażliwość na ciepło
Monitoruj warunki termiczne. Podgrzanie magnesu powyżej 80 stopni Celsjusza trwale osłabi jego domenę magnetyczną i siłę przyciągania.
Urazy ciała
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Trzymaj z dala od elektroniki
Silne pole magnetyczne zakłóca działanie magnetometrów w smartfonach i urządzeniach lokalizacyjnych. Nie zbliżaj magnesów do smartfona, aby nie uszkodzić czujników.
Nadwrażliwość na metale
Informacja alergiczna: powłoka Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku wystąpienia świądu lub podrażnienia, należy natychmiast przerwać pracę z magnesami i użyć środków ochronnych.
