MPL 30x20x20 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
magnes neodymowy płytkowy
Numer katalogowy 020142
GTIN/EAN: 5906301811480
- Długość
- 30 mm [±0,1 mm]
- Szerokość
- 20 mm [±0,1 mm]
- Wysokość
- 20 mm [±0,1 mm]
- Waga
- 90 g
- Kierunek magnesowania
- ↑ osiowy
- Powłoka
- [NiCuNi] nikiel
43.22 zł z VAT / szt. + cena za transport
35.14 zł netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?Raport inżynierski tego magnesu
Pełna analiza w PDF: siła oderwania i ścinania, wpływ odległości, temperatury i grubości blachy, bezpieczne odległości BHP oraz krzywa demagnetyzacji.
Skontaktuj się z nami telefonicznie
+48 22 499 98 98
albo napisz korzystając z
formularz
na naszej stronie.
Moc oraz kształt magnesów neodymowych testujesz u nas w
modułowym kalkulatorze.
Zamówienia złożone do godziny 14:00 zostaną wysłane tego samego dnia roboczego.
Parametry techniczne produktu - MPL 30x20x20 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
Specyfikacja / charakterystyka - MPL 30x20x20 / N38 - magnes neodymowy płytkowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 020142 |
| GTIN/EAN | 5906301811480 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Długość | 30 mm [±0,1 mm] |
| Szerokość | 20 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 20 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 90 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 24.27 kg / 238.07 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 512.53 mT / 5125 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza techniczna magnesu neodymowego - parametry techniczne
Niniejsze dane stanowią wynik analizy matematycznej. Wartości zostały wyliczone na algorytmach dla klasy Nd2Fe14B. Realne osiągi mogą się różnić. Prosimy traktować te dane jako pomoc pomocniczą przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Siła prostopadła statyczna (siła vs dystans) - wykres oddziaływania
MPL 30x20x20 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
5124 Gs
512.4 mT
|
24.27 kg / 53.51 lbs
24270.0 g / 238.1 N
|
krytyczny poziom |
| 1 mm |
4730 Gs
473.0 mT
|
20.68 kg / 45.60 lbs
20685.0 g / 202.9 N
|
krytyczny poziom |
| 2 mm |
4335 Gs
433.5 mT
|
17.37 kg / 38.30 lbs
17370.7 g / 170.4 N
|
krytyczny poziom |
| 3 mm |
3950 Gs
395.0 mT
|
14.43 kg / 31.80 lbs
14425.2 g / 141.5 N
|
krytyczny poziom |
| 5 mm |
3240 Gs
324.0 mT
|
9.71 kg / 21.40 lbs
9706.2 g / 95.2 N
|
średnie ryzyko |
| 10 mm |
1923 Gs
192.3 mT
|
3.42 kg / 7.53 lbs
3417.4 g / 33.5 N
|
średnie ryzyko |
| 15 mm |
1163 Gs
116.3 mT
|
1.25 kg / 2.76 lbs
1250.2 g / 12.3 N
|
bezpieczny |
| 20 mm |
736 Gs
73.6 mT
|
0.50 kg / 1.10 lbs
500.4 g / 4.9 N
|
bezpieczny |
| 30 mm |
338 Gs
33.8 mT
|
0.11 kg / 0.23 lbs
105.3 g / 1.0 N
|
bezpieczny |
| 50 mm |
106 Gs
10.6 mT
|
0.01 kg / 0.02 lbs
10.3 g / 0.1 N
|
bezpieczny |
Tabela 2: Równoległa siła ześlizgu (ściana)
MPL 30x20x20 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
4.85 kg / 10.70 lbs
4854.0 g / 47.6 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
4.14 kg / 9.12 lbs
4136.0 g / 40.6 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
3.47 kg / 7.66 lbs
3474.0 g / 34.1 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
2.89 kg / 6.36 lbs
2886.0 g / 28.3 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
1.94 kg / 4.28 lbs
1942.0 g / 19.1 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.68 kg / 1.51 lbs
684.0 g / 6.7 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.25 kg / 0.55 lbs
250.0 g / 2.5 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.10 kg / 0.22 lbs
100.0 g / 1.0 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.02 kg / 0.05 lbs
22.0 g / 0.2 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (ścinanie) - udźwig wertykalny
MPL 30x20x20 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
7.28 kg / 16.05 lbs
7281.0 g / 71.4 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
4.85 kg / 10.70 lbs
4854.0 g / 47.6 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
2.43 kg / 5.35 lbs
2427.0 g / 23.8 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
12.14 kg / 26.75 lbs
12135.0 g / 119.0 N
|
Tabela 4: Efektywność materiałowa (wpływ podłoża) - dobór blachy
MPL 30x20x20 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
1.21 kg / 2.68 lbs
1213.5 g / 11.9 N
|
| 1 mm |
|
3.03 kg / 6.69 lbs
3033.8 g / 29.8 N
|
| 2 mm |
|
6.07 kg / 13.38 lbs
6067.5 g / 59.5 N
|
| 3 mm |
|
9.10 kg / 20.06 lbs
9101.3 g / 89.3 N
|
| 5 mm |
|
15.17 kg / 33.44 lbs
15168.8 g / 148.8 N
|
| 10 mm |
|
24.27 kg / 53.51 lbs
24270.0 g / 238.1 N
|
| 11 mm |
|
24.27 kg / 53.51 lbs
24270.0 g / 238.1 N
|
| 12 mm |
|
24.27 kg / 53.51 lbs
24270.0 g / 238.1 N
|
Tabela 5: Stabilność termiczna (stabilność) - spadek mocy
MPL 30x20x20 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
24.27 kg / 53.51 lbs
24270.0 g / 238.1 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
23.74 kg / 52.33 lbs
23736.1 g / 232.9 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
23.20 kg / 51.15 lbs
23202.1 g / 227.6 N
|
OK |
| 80 °C | -6.6% |
22.67 kg / 49.97 lbs
22668.2 g / 222.4 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
17.28 kg / 38.10 lbs
17280.2 g / 169.5 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (odpychanie) - siły w układzie
MPL 30x20x20 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła ścinająca (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
97.11 kg / 214.09 lbs
5 859 Gs
|
14.57 kg / 32.11 lbs
14567 g / 142.9 N
|
N/A |
| 1 mm |
89.88 kg / 198.15 lbs
9 859 Gs
|
13.48 kg / 29.72 lbs
13482 g / 132.3 N
|
80.89 kg / 178.34 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
82.77 kg / 182.47 lbs
9 461 Gs
|
12.42 kg / 27.37 lbs
12415 g / 121.8 N
|
74.49 kg / 164.22 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
75.96 kg / 167.47 lbs
9 063 Gs
|
11.39 kg / 25.12 lbs
11394 g / 111.8 N
|
68.37 kg / 150.72 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
63.42 kg / 139.81 lbs
8 281 Gs
|
9.51 kg / 20.97 lbs
9513 g / 93.3 N
|
57.08 kg / 125.83 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
38.84 kg / 85.62 lbs
6 481 Gs
|
5.83 kg / 12.84 lbs
5826 g / 57.1 N
|
34.95 kg / 77.06 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
13.67 kg / 30.15 lbs
3 845 Gs
|
2.05 kg / 4.52 lbs
2051 g / 20.1 N
|
12.31 kg / 27.13 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.88 kg / 1.94 lbs
976 Gs
|
0.13 kg / 0.29 lbs
132 g / 1.3 N
|
0.79 kg / 1.75 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.42 kg / 0.93 lbs
675 Gs
|
0.06 kg / 0.14 lbs
63 g / 0.6 N
|
0.38 kg / 0.84 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.22 kg / 0.48 lbs
484 Gs
|
0.03 kg / 0.07 lbs
33 g / 0.3 N
|
0.20 kg / 0.43 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.12 kg / 0.26 lbs
358 Gs
|
0.02 kg / 0.04 lbs
18 g / 0.2 N
|
0.11 kg / 0.24 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.07 kg / 0.15 lbs
272 Gs
|
0.01 kg / 0.02 lbs
10 g / 0.1 N
|
0.06 kg / 0.14 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.04 kg / 0.09 lbs
211 Gs
|
0.01 kg / 0.01 lbs
6 g / 0.1 N
|
0.04 kg / 0.08 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Strefy ochronne (implanty) - ostrzeżenia
MPL 30x20x20 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 16.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 12.5 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 10.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 7.5 cm |
| Immobilizer | 50 Gs (5.0 mT) | 7.0 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 3.0 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 2.5 cm |
Tabela 8: Dynamika (ryzyko pęknięcia) - ostrzeżenie
MPL 30x20x20 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
17.74 km/h
(4.93 m/s)
|
1.09 J | |
| 30 mm |
19.06 km/h
(5.30 m/s)
|
1.26 J | |
| 50 mm |
19.12 km/h
(5.31 m/s)
|
1.27 J | |
| 100 mm |
19.13 km/h
(5.31 m/s)
|
1.27 J |
Tabela 9: Odporność na korozję
MPL 30x20x20 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane elektryczne (Strumień)
MPL 30x20x20 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 30 878 Mx | 308.8 µWb |
| Współczynnik Pc | 0.74 | Wysoki (Stabilny) |
Tabela 11: Fizyka poszukiwań podwodnych
MPL 30x20x20 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 24.27 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
27.79 kg
(+3.52 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Ześlizg (ściana)
*Pamiętaj: Na pionowej ścianie magnes utrzyma zaledwie ok. 20-30% siły prostopadłej.
2. Wpływ grubości blachy
*Cienka blacha (np. obudowa PC 0.5mm) wyraźnie osłabia siłę trzymania.
3. Praca w cieple
*W klasie N38 granica bezpieczeństwa to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 0.74
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Analiza pierwiastkowa
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Ekologia i recykling (GPSR)
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne propozycje
Wady oraz zalety magnesów z neodymu Nd2Fe14B.
Plusy
- Ich parametry są stabilne w czasie; po 10 latach użytkowania zmniejszenie udźwigu to znikome ~1%.
- Charakteryzują się wyjątkową odpornością na rozmagnesowanie, nawet w silnych polach zewnętrznych.
- Są nie tylko silne, ale i ładne – dzięki powłokom ich powierzchnia jest błyszcząca i wygląda estetycznie.
- Wyróżniają się bardzo wysoką gęstością pola na powierzchni, co umożliwia mocne przyciąganie z dużą mocą.
- Mogą pracować w gorącym otoczeniu – wybrane modele znoszą temperaturę do 230°C (zależnie od wymiarów).
- Duża swoboda w doborze kształtu i wymiaru to ich wielka zaleta w konstrukcjach.
- Stanowią kluczowy element w technologiach przyszłości, zasilając silniki, sprzęt szpitalny czy elektronikę użytkową.
- Moc w skali mikro – ich niewielka objętość nie przeszkadza w generowaniu dużej siły przyciągania.
Ograniczenia
- Należy uważać na wstrząsy – materiał jest kruchy i może odprysnąć. Ochrona w postaci obudowy to dobre rozwiązanie.
- Klasyczne neodymy tracą moc powyżej 80°C. Jeśli wymagasz pracy w wyższych temperaturach, wybierz serię [AH] (odporną do 230°C).
- Wilgoć powoduje korozję w kontakcie z wodą. Na zewnątrz zalecamy użycie magnesów wodoszczelnych (np. w gumie).
- Z uwagi na specyfikę materiału, nie zaleca się obróbki mechanicznej magnesu. Bezpieczniej użyć magnesu wklejonego w stalowy kubek z gwintem.
- Produkt niebezpieczny po połknięciu. Bezwzględnie chronić przed dziećmi. Wewnątrz ciała magnesy mogą się połączyć, powodując uszkodzenia jelit.
- Cena – są bardziej kosztowne niż magnesy ferrytowe, co przy produkcji masowej może być istotnym kosztem.
Analiza siły trzymania
Wytrzymałość magnetyczna na maksimum – co się na to składa?
- z użyciem płyty ze stali niskowęglowej, która służy jako idealny przewodnik strumienia
- której grubość wynosi ok. 10 mm
- z powierzchnią wolną od rys
- w warunkach bezszczelinowych (powierzchnia do powierzchni)
- dla siły działającej pod kątem prostym (w osi magnesu)
- w stabilnej temperaturze pokojowej
Czynniki determinujące udźwig w warunkach realnych
- Szczelina między magnesem a stalą – nawet ułamek milimetra dystansu (spowodowany np. lakierem lub brudem) znacząco osłabia efektywność magnesu, często o połowę przy zaledwie 0,5 mm.
- Kąt odrywania – należy wiedzieć, że magnes ma największą siłę prostopadle. Przy zsuwaniu w dół, siła trzymania spada drastycznie, często do poziomu 20-30% wartości nominalnej.
- Grubość ścianki – cienki materiał nie pozwala na pełne wykorzystanie magnesu. Strumień magnetyczny przenika na wylot, zamiast generować siłę.
- Gatunek stali – idealnym podłożem jest czysta stal żelazna. Stale nierdzewne mogą mieć gorsze właściwości magnetyczne.
- Stan powierzchni – powierzchnie gładkie zapewniają maksymalny styk, co poprawia nasycenie pola. Nierówny metal osłabiają chwyt.
- Czynnik termiczny – wysoka temperatura osłabia siłę przyciągania. Zbyt wysoka temperatura może trwale rozmagnesować magnes.
Pomiar udźwigu realizowano na blachach o gładkiej powierzchni o odpowiedniej grubości, przy siłach prostopadłych, z kolei przy siłach działających równolegle udźwig jest mniejszy nawet 5 razy. Ponadto, nawet niewielka szczelina między powierzchnią magnesu, a blachą zmniejsza udźwig.
BHP przy magnesach
Maksymalna temperatura
Typowe magnesy neodymowe (klasa N) tracą właściwości po przekroczeniu temperatury 80°C. Proces ten jest nieodwracalny.
Wpływ na zdrowie
Ostrzeżenie medyczne: Magnesy neodymowe mogą dezaktywować rozruszniki serca i defibrylatory. Nie zbliżaj się, jeśli posiadasz urządzenia wspomagające.
Smartfony i tablety
Moduły GPS i smartfony są wyjątkowo podatne na wpływ magnesów. Bliskie sąsiedztwo z silnym magnesem może rozalibrować czujniki w Twoim telefonie.
Produkt nie dla dzieci
Magnesy neodymowe nie są przeznaczone dla dzieci. Połknięcie dwóch lub więcej magnesów może skutkować ich przyciągnięciem przez ścianki jelit, co stwarza bezpośrednie zagrożenie życia i wymaga pilnej interwencji chirurgicznej.
Ryzyko pożaru
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane magnesy pod wkręt produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Ogromna siła
Postępuj ostrożnie. Magnesy neodymowe działają z dużej odległości i zwierają z ogromną siłą, często szybciej niż zdążysz zareagować.
Ochrona dłoni
Szukając magnesów walcowych o dużym udźwigu lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi magnesami płytkowymi do montażu konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Uwaga na odpryski
Ryzyko skaleczenia. Magnesy mogą pęknąć przy niekontrolowanym uderzeniu, rozrzucając ostre odłamki w powietrze. Zalecamy okulary ochronne.
Nadwrażliwość na metale
Powszechnie wiadomo, że nikiel (typowe wykończenie magnesów) jest silnym alergenem. Jeśli masz uczulenie, wystrzegaj się trzymania magnesów gołą dłonią lub wybierz wersje w obudowie plastikowej.
Urządzenia elektroniczne
Ochrona danych: Magnesy neodymowe mogą uszkodzić karty bankomatowe oraz delikatną elektronikę (implanty, protezy słuchu, czasomierze).
