MP 20x5x27 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
magnes neodymowy pierścieniowy
Numer katalogowy 030185
GTIN/EAN: 5906301812029
Średnica
20 mm [±0,1 mm]
Średnica wewnętrzna Ø
5 mm [±0,1 mm]
Wysokość
27 mm [±0,1 mm]
Waga
59.64 g
Kierunek magnesowania
↑ osiowy
Udźwig
10.36 kg / 101.60 N
Indukcja magnetyczna
581.04 mT / 5810 Gs
Powłoka
[NiCuNi] nikiel
33.00 ZŁ z VAT / szt. + cena za transport
26.83 ZŁ netto + 23% VAT / szt.
upusty ilościowe:
Potrzebujesz więcej?
Zadzwoń do nas
+48 22 499 98 98
albo pisz korzystając z
formularz zgłoszeniowy
na stronie kontakt.
Masę a także formę magnesów neodymowych skontrolujesz u nas w
kalkulatorze masy magnetycznej.
Realizacja tego samego dnia przy zamówieniu do 14:00.
Dane techniczne - MP 20x5x27 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
Specyfikacja / charakterystyka - MP 20x5x27 / N38 - magnes neodymowy pierścieniowy
| właściwości | wartości |
|---|---|
| Nr kat. | 030185 |
| GTIN/EAN | 5906301812029 |
| Produkcja/Dystrybucja | Dhit sp. z o.o. |
| Kraj pochodzenia | Polska / Chiny / Niemcy |
| Kod celny | 85059029 |
| Średnica | 20 mm [±0,1 mm] |
| Średnica wewnętrzna Ø | 5 mm [±0,1 mm] |
| Wysokość | 27 mm [±0,1 mm] |
| Waga | 59.64 g |
| Kierunek magnesowania | ↑ osiowy |
| Udźwig ~ ? | 10.36 kg / 101.60 N |
| Indukcja magnetyczna ~ ? | 581.04 mT / 5810 Gs |
| Powłoka | [NiCuNi] nikiel |
| Tolerancja wykonania | ±0.1 mm |
Własności magnetyczne materiału N38
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 12.2-12.6 | kGs |
| remanencja Br [min. - maks.] ? | 1220-1260 | mT |
| koercja bHc ? | 10.8-11.5 | kOe |
| koercja bHc ? | 860-915 | kA/m |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 12 | kOe |
| faktyczna wewnętrzna siła iHc | ≥ 955 | kA/m |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 36-38 | BH max MGOe |
| gęstość energii [min. - maks.] ? | 287-303 | BH max KJ/m |
| max. temperatura ? | ≤ 80 | °C |
Własności fizyczne spiekanych magnesów neodymowych Nd2Fe14B w temperaturze 20°C
| właściwości | wartości | jednostki |
|---|---|---|
| Twardość Vickersa | ≥550 | Hv |
| Gęstość | ≥7.4 | g/cm3 |
| Temperatura Curie TC | 312 - 380 | °C |
| Temperatura Curie TF | 593 - 716 | °F |
| Specyficzna oporność | 150 | μΩ⋅cm |
| Siła wyginania | 250 | MPa |
| Wytrzymałość na ściskanie | 1000~1100 | MPa |
| Rozszerzenie termiczne równoległe (∥) do orientacji (M) | (3-4) x 10-6 | °C-1 |
| Rozszerzenie termiczne prostopadłe (⊥) do orientacji (M) | -(1-3) x 10-6 | °C-1 |
| Moduł Younga | 1.7 x 104 | kg/mm² |
Analiza inżynierska magnesu - raport
Przedstawione wartości są wynik analizy fizycznej. Wartości bazują na algorytmach dla klasy Nd2Fe14B. Rzeczywiste parametry mogą nieznacznie różnić się od wartości teoretycznych. Prosimy traktować te dane jako wstępny drogowskaz przy projektowaniu systemów.
Tabela 1: Siła prostopadła statyczna (udźwig vs dystans) - wykres oddziaływania
MP 20x5x27 / N38
| Dystans (mm) | Indukcja (Gauss) / mT | Udźwig (kg/lbs/g/N) | Status ryzyka |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
5716 Gs
571.6 mT
|
10.36 kg / 22.84 lbs
10360.0 g / 101.6 N
|
krytyczny poziom |
| 1 mm |
5288 Gs
528.8 mT
|
8.87 kg / 19.55 lbs
8865.5 g / 87.0 N
|
mocny |
| 2 mm |
4861 Gs
486.1 mT
|
7.49 kg / 16.51 lbs
7491.0 g / 73.5 N
|
mocny |
| 3 mm |
4446 Gs
444.6 mT
|
6.27 kg / 13.82 lbs
6267.5 g / 61.5 N
|
mocny |
| 5 mm |
3677 Gs
367.7 mT
|
4.29 kg / 9.45 lbs
4285.9 g / 42.0 N
|
mocny |
| 10 mm |
2216 Gs
221.6 mT
|
1.56 kg / 3.43 lbs
1557.1 g / 15.3 N
|
niskie ryzyko |
| 15 mm |
1354 Gs
135.4 mT
|
0.58 kg / 1.28 lbs
580.9 g / 5.7 N
|
niskie ryzyko |
| 20 mm |
864 Gs
86.4 mT
|
0.24 kg / 0.52 lbs
236.9 g / 2.3 N
|
niskie ryzyko |
| 30 mm |
405 Gs
40.5 mT
|
0.05 kg / 0.11 lbs
52.1 g / 0.5 N
|
niskie ryzyko |
| 50 mm |
133 Gs
13.3 mT
|
0.01 kg / 0.01 lbs
5.6 g / 0.1 N
|
niskie ryzyko |
Tabela 2: Siła równoległa obsunięcia (ściana)
MP 20x5x27 / N38
| Dystans (mm) | Współczynnik tarcia | Udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0 mm | Stal (~0.2) |
2.07 kg / 4.57 lbs
2072.0 g / 20.3 N
|
| 1 mm | Stal (~0.2) |
1.77 kg / 3.91 lbs
1774.0 g / 17.4 N
|
| 2 mm | Stal (~0.2) |
1.50 kg / 3.30 lbs
1498.0 g / 14.7 N
|
| 3 mm | Stal (~0.2) |
1.25 kg / 2.76 lbs
1254.0 g / 12.3 N
|
| 5 mm | Stal (~0.2) |
0.86 kg / 1.89 lbs
858.0 g / 8.4 N
|
| 10 mm | Stal (~0.2) |
0.31 kg / 0.69 lbs
312.0 g / 3.1 N
|
| 15 mm | Stal (~0.2) |
0.12 kg / 0.26 lbs
116.0 g / 1.1 N
|
| 20 mm | Stal (~0.2) |
0.05 kg / 0.11 lbs
48.0 g / 0.5 N
|
| 30 mm | Stal (~0.2) |
0.01 kg / 0.02 lbs
10.0 g / 0.1 N
|
| 50 mm | Stal (~0.2) |
0.00 kg / 0.00 lbs
2.0 g / 0.0 N
|
Tabela 3: Siła na ścianie (ścinanie) - zachowanie na śliskim podłożu
MP 20x5x27 / N38
| Rodzaj powierzchni | Współczynnik tarcia / % Mocy | Maks. ciężar (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| Stal surowa |
µ = 0.3
30% Nominalnej Siły
|
3.11 kg / 6.85 lbs
3108.0 g / 30.5 N
|
| Stal malowana (standard) |
µ = 0.2
20% Nominalnej Siły
|
2.07 kg / 4.57 lbs
2072.0 g / 20.3 N
|
| Stal tłusta/śliska |
µ = 0.1
10% Nominalnej Siły
|
1.04 kg / 2.28 lbs
1036.0 g / 10.2 N
|
| Magnes z gumą antypoślizgową |
µ = 0.5
50% Nominalnej Siły
|
5.18 kg / 11.42 lbs
5180.0 g / 50.8 N
|
Tabela 4: Grubość stali (nasycenie) - straty mocy
MP 20x5x27 / N38
| Grubość blachy (mm) | % mocy | Realny udźwig (kg/lbs/g/N) |
|---|---|---|
| 0.5 mm |
|
0.52 kg / 1.14 lbs
518.0 g / 5.1 N
|
| 1 mm |
|
1.30 kg / 2.85 lbs
1295.0 g / 12.7 N
|
| 2 mm |
|
2.59 kg / 5.71 lbs
2590.0 g / 25.4 N
|
| 3 mm |
|
3.89 kg / 8.56 lbs
3885.0 g / 38.1 N
|
| 5 mm |
|
6.48 kg / 14.27 lbs
6475.0 g / 63.5 N
|
| 10 mm |
|
10.36 kg / 22.84 lbs
10360.0 g / 101.6 N
|
| 11 mm |
|
10.36 kg / 22.84 lbs
10360.0 g / 101.6 N
|
| 12 mm |
|
10.36 kg / 22.84 lbs
10360.0 g / 101.6 N
|
Tabela 5: Wytrzymałość temperaturowa (stabilność) - próg odporności
MP 20x5x27 / N38
| Temp. otoczenia (°C) | Strata mocy | Pozostały udźwig (kg/lbs/g/N) | Status |
|---|---|---|---|
| 20 °C | 0.0% |
10.36 kg / 22.84 lbs
10360.0 g / 101.6 N
|
OK |
| 40 °C | -2.2% |
10.13 kg / 22.34 lbs
10132.1 g / 99.4 N
|
OK |
| 60 °C | -4.4% |
9.90 kg / 21.83 lbs
9904.2 g / 97.2 N
|
OK |
| 80 °C | -6.6% |
9.68 kg / 21.33 lbs
9676.2 g / 94.9 N
|
|
| 100 °C | -28.8% |
7.38 kg / 16.26 lbs
7376.3 g / 72.4 N
|
Tabela 6: Interakcja magnes-magnes (przyciąganie) - siły w układzie
MP 20x5x27 / N38
| Szczelina (mm) | Przyciąganie (kg/lbs) (N-S) | Siła ścinająca (kg/lbs/g/N) | Odpychanie (kg/lbs) (N-N) |
|---|---|---|---|
| 0 mm |
44.24 kg / 97.54 lbs
6 064 Gs
|
6.64 kg / 14.63 lbs
6636 g / 65.1 N
|
N/A |
| 1 mm |
41.02 kg / 90.43 lbs
11 008 Gs
|
6.15 kg / 13.56 lbs
6153 g / 60.4 N
|
36.92 kg / 81.39 lbs
~0 Gs
|
| 2 mm |
37.86 kg / 83.47 lbs
10 576 Gs
|
5.68 kg / 12.52 lbs
5679 g / 55.7 N
|
34.07 kg / 75.12 lbs
~0 Gs
|
| 3 mm |
34.85 kg / 76.83 lbs
10 146 Gs
|
5.23 kg / 11.52 lbs
5227 g / 51.3 N
|
31.36 kg / 69.14 lbs
~0 Gs
|
| 5 mm |
29.30 kg / 64.58 lbs
9 303 Gs
|
4.39 kg / 9.69 lbs
4394 g / 43.1 N
|
26.37 kg / 58.13 lbs
~0 Gs
|
| 10 mm |
18.30 kg / 40.35 lbs
7 353 Gs
|
2.75 kg / 6.05 lbs
2745 g / 26.9 N
|
16.47 kg / 36.32 lbs
~0 Gs
|
| 20 mm |
6.65 kg / 14.66 lbs
4 432 Gs
|
1.00 kg / 2.20 lbs
997 g / 9.8 N
|
5.98 kg / 13.19 lbs
~0 Gs
|
| 50 mm |
0.45 kg / 1.00 lbs
1 159 Gs
|
0.07 kg / 0.15 lbs
68 g / 0.7 N
|
0.41 kg / 0.90 lbs
~0 Gs
|
| 60 mm |
0.22 kg / 0.49 lbs
811 Gs
|
0.03 kg / 0.07 lbs
33 g / 0.3 N
|
0.20 kg / 0.44 lbs
~0 Gs
|
| 70 mm |
0.12 kg / 0.26 lbs
589 Gs
|
0.02 kg / 0.04 lbs
18 g / 0.2 N
|
0.11 kg / 0.23 lbs
~0 Gs
|
| 80 mm |
0.07 kg / 0.14 lbs
440 Gs
|
0.01 kg / 0.02 lbs
10 g / 0.1 N
|
0.06 kg / 0.13 lbs
~0 Gs
|
| 90 mm |
0.04 kg / 0.09 lbs
338 Gs
|
0.01 kg / 0.01 lbs
6 g / 0.1 N
|
0.03 kg / 0.08 lbs
~0 Gs
|
| 100 mm |
0.02 kg / 0.05 lbs
265 Gs
|
0.00 kg / 0.01 lbs
4 g / 0.0 N
|
0.02 kg / 0.05 lbs
~0 Gs
|
Tabela 7: Bezpieczeństwo (BHP) (elektronika) - środki ostrożności
MP 20x5x27 / N38
| Obiekt / Urządzenie | Limit (Gauss) / mT | Bezpieczny dystans |
|---|---|---|
| Rozrusznik serca | 5 Gs (0.5 mT) | 18.0 cm |
| Implant słuchowy | 10 Gs (1.0 mT) | 14.0 cm |
| Zegarek mechaniczny | 20 Gs (2.0 mT) | 11.0 cm |
| Telefon / Smartfon | 40 Gs (4.0 mT) | 8.5 cm |
| Pilot do auta | 50 Gs (5.0 mT) | 7.5 cm |
| Karta płatnicza | 400 Gs (40.0 mT) | 3.5 cm |
| Dysk twardy HDD | 600 Gs (60.0 mT) | 2.5 cm |
Tabela 8: Zderzenia (energia kinetyczna) - ostrzeżenie
MP 20x5x27 / N38
| Start z (mm) | Prędkość (km/h) | Energia (J) | Przewidywany skutek |
|---|---|---|---|
| 10 mm |
14.49 km/h
(4.02 m/s)
|
0.48 J | |
| 30 mm |
23.09 km/h
(6.42 m/s)
|
1.23 J | |
| 50 mm |
29.73 km/h
(8.26 m/s)
|
2.03 J | |
| 100 mm |
42.03 km/h
(11.68 m/s)
|
4.07 J |
Tabela 9: Parametry powłoki (trwałość)
MP 20x5x27 / N38
| Parametr techniczny | Wartość / opis |
|---|---|
| Rodzaj powłoki | [NiCuNi] nikiel |
| Struktura warstw | Nikiel - Miedź - Nikiel |
| Grubość warstwy | 10-20 µm |
| Test mgły solnej (SST) ? | 24 h |
| Zalecane środowisko | Tylko wnętrza (sucho) |
Tabela 10: Dane konstrukcyjne (Flux)
MP 20x5x27 / N38
| Parametr | Wartość | Jedn. SI / Opis |
|---|---|---|
| Strumień (Flux) | 14 314 Mx | 143.1 µWb |
| Współczynnik Pc | 1.16 | Wysoki (Stabilny) |
Tabela 11: Fizyka poszukiwań podwodnych
MP 20x5x27 / N38
| Środowisko | Efektywny udźwig stali | Efekt |
|---|---|---|
| Powietrze (ląd) | 10.36 kg | Standard |
| Woda (dno rzeki) |
11.86 kg
(+1.50 kg zysk z wyporności)
|
+14.5% |
1. Montaż na ścianie (ześlizg)
*Pamiętaj: Na powierzchni pionowej magnes utrzyma zaledwie ~20-30% nominalnego udźwigu.
2. Wpływ grubości blachy
*Zbyt cienki metal (np. obudowa PC 0.5mm) wyraźnie ogranicza udźwig magnesu.
3. Praca w cieple
*Dla materiału N38 maksymalna temperatura to 80°C.
4. Krzywa odmagnesowania i punkt pracy (B-H)
wykres generowany dla współczynnika permeancji Pc (Permeance Coefficient) = 1.16
Powyższy wykres prezentuje charakterystykę magnetyczną materiału w drugim kwadrancie pętli histerezy. Czerwona linia ciągła to krzywa odmagnesowania, która pokazuje maksymalny potencjał materiału, natomiast niebieska linia przerywana to linia obciążenia zależna od kształtu magnesu. Współczynnik Pc (Permeance Coefficient), nazywany również współczynnikiem kształtu, jest bezwymiarową wielkością określającą relację geometrii magnesu do jego wewnętrznej stabilności magnetycznej. Punkt przecięcia obu linii (czarna kropka) to tzw. punkt pracy — wyznacza on realną gęstość strumienia magnetycznego, jaką magnes generuje w danej aplikacji. Im wyższa wartość Pc, tym 'smuklejszy' jest magnes (wysoki względem powierzchni) i tym wyżej znajduje się punkt pracy, co gwarantuje większą odporność na nieodwracalne rozmagnesowanie pod wpływem temperatury. Wartość 0.42 jest relatywnie niska (typowo dla magnesów płaskich), co oznacza, że punkt pracy znajduje się blisko 'kolana' krzywej — przy pracy w temperaturach zbliżonych do maksymalnej należy liczyć się z możliwością osłabienia siły magnesu.
Skład chemiczny materiału
| żelazo (Fe) | 64% – 68% |
| neodym (Nd) | 29% – 32% |
| bor (B) | 1.1% – 1.2% |
| dysproz (Dy) | 0.5% – 2.0% |
| powłoka (Ni-Cu-Ni) | < 0.05% |
Zrównoważony rozwój
| recyklowalność (EoL) | 100% |
| surowce z recyklingu | ~10% (pre-cons) |
| ślad węglowy | low / zredukowany |
| kod odpadu (EWC) | 16 02 16 |
Sprawdź inne propozycje
Zalety oraz wady magnesów neodymowych Nd2Fe14B.
Zalety
- Ich parametry są stabilne w czasie; po 10 latach eksploatacji redukcja udźwigu to marginalne ~1%.
- Są niewrażliwe na zewnętrzne zakłócenia, co czyni je odpornymi na rozmagnesowanie w wymagającym środowisku.
- Pokrycie materiałami takimi jak nikiel, srebro lub złoto nadaje im elegancki i lśniący charakter.
- Oferują najwyższą indukcję magnetyczną bezpośrednio na powierzchni, co przekłada się na skuteczność.
- Specjalna mieszanka pierwiastków sprawia, że wykazują odporność na wysokie temperatury (zależnie od kształtu, nawet do 230°C).
- Opcja produkcji skomplikowanych kształtów sprawia, że są doskonałe do indywidualnych zastosowań.
- Są niezbędne w technologiach przyszłości, zasilając silniki, urządzenia medyczne czy komputery.
- Dzięki kompaktowości, zajmują mało miejsca, a jednocześnie gwarantują silne pole.
Minusy
- Są wrażliwe na uderzenia – materiał jest kruchy i grozi pęknięciem. Zabezpieczenie w postaci obudowy jest kluczowa.
- Wrażliwość na ciepło: przekroczenie 80°C może trwale osłabić magnes (zależnie od wymiarów). Rozwiązaniem są nasze magnesy wysokotemperaturowe [AH].
- Nie lubią wody – szybko rdzewieją. Jeśli planujesz montaż na dworze, najlepszą opcją są magnesy w plastikowej osłonie.
- Nie należy ich nawiercać – do montażu śrubowego służą specjalne uchwyty magnetyczne z wbudowanym gwintem.
- Produkt niebezpieczny po połknięciu. Bezwzględnie chronić przed dziećmi. Wewnątrz ciała magnesy mogą się połączyć, powodując uszkodzenia jelit.
- Cena – są droższe niż magnesy ferrytowe, co przy wielkich nakładach może być barierą.
Analiza siły trzymania
Wytrzymałość magnetyczna na maksimum – od czego zależy?
- przy użyciu zwory ze stali niskowęglowej, zapewniającej pełne nasycenie magnetyczne
- posiadającej grubość minimum 10 mm dla pełnego zamknięcia strumienia
- z powierzchnią oczyszczoną i gładką
- bez najmniejszej szczeliny pomiędzy magnesem a stalą
- przy osiowym wektorze siły (kąt 90 stopni)
- w temp. ok. 20°C
Praktyczny udźwig: czynniki wpływające
- Szczelina – obecność ciała obcego (farba, brud, szczelina) przerywa obwód magnetyczny, co redukuje udźwig lawinowo (nawet o 50% przy 0,5 mm).
- Kąt odrywania – należy wiedzieć, że magnes najmocniej trzyma prostopadle. Przy zsuwaniu w dół, siła trzymania spada drastycznie, często do poziomu 20-30% wartości nominalnej.
- Grubość metalu – cienki materiał nie pozwala na pełne wykorzystanie magnesu. Strumień magnetyczny przechodzi przez materiał, zamiast generować siłę.
- Gatunek stali – idealnym podłożem jest stal o wysokiej przenikalności. Stale hartowane mogą mieć gorsze właściwości magnetyczne.
- Gładkość – pełny kontakt jest możliwy tylko na wypolerowanej stali. Chropowata faktura zmniejszają realną powierzchnię styku, osłabiając magnes.
- Temperatura – wzrost temperatury skutkuje osłabieniem indukcji. Należy pamiętać o maksymalną temperaturę pracy dla danego modelu.
Siłę trzymania mierzy się na gładkiej blasze o grubości 20 mm, kiedy działała siła prostopadła, z kolei przy próbie przesunięcia magnesu siła trzymania jest mniejsza nawet 5 razy. Ponadto, nawet niewielka szczelina pomiędzy magnesem, a blachą zmniejsza nośność.
Bezpieczna praca przy magnesach z neodymem
Niszczenie danych
Bezpieczeństwo sprzętu: Magnesy neodymowe mogą zdegradować nośniki danych oraz delikatną elektronikę (implanty, protezy słuchu, czasomierze).
Zagrożenie życia
Uwaga zdrowotna: Magnesy neodymowe mogą dezaktywować rozruszniki serca i defibrylatory. Unikaj kontaktu, jeśli masz wszczepione implanty elektroniczne.
Urazy ciała
Szukając <strong>magnesów walcowych o dużym udźwigu</strong> lub profesjonalnych uchwytów o mocy 200 kg i więcej, musisz uważać na dłonie. Duże magnesy neodymowe przyciągają się do siebie z siłą kilkuset kilogramów. Jeśli Twoja dłoń znajdzie się między nimi lub między magnesem a stalą, może dojść do zmiażdżenia, złamania kości lub powstania bolesnych krwiaków. Przy pracy z dużymi <strong>magnesami płytkowymi do montażu</strong> konstrukcji, zawsze używaj grubych rękawic ochronnych i nigdy nie testuj ich siły na własnym ciele.
Łamliwość magnesów
Chroń oczy. Magnesy mogą eksplodować przy gwałtownym złączeniu, rozrzucając kawałki metalu w powietrze. Zalecamy okulary ochronne.
Wpływ na smartfony
Intensywne promieniowanie magnetyczne destabilizuje działanie magnetometrów w smartfonach i urządzeniach lokalizacyjnych. Trzymaj z dala magnesów do smartfona, aby nie uszkodzić czujników.
Świadome użytkowanie
Bądź ostrożny. Magnesy neodymowe przyciągają z daleka i zwierają z ogromną siłą, często gwałtowniej niż jesteś w stanie przewidzieć.
Samozapłon
Nie wierć w magnesach neodymowych domowymi sposobami! Powstający wiór i pył są skrajnie łatwopalne (samozapłonowe) i toksyczne. Jeśli szukasz <strong>kątowników magnetycznych do precyzyjnego spawania</strong> w warsztacie, pamiętaj, aby nie przegrzewać samego magnesu (temperatura powyżej 80°C trwale i nieodwracalnie niszczy moc standardowego neodymu). Jeśli potrzebujesz otworu montażowego, nie próbuj go wiercić – zawsze kupuj gotowe, dedykowane <a href="/produkty/uchwyty/przelotowe/">magnesy pod wkręt</a> produkowane bezpieczną metodą spiekania z formy.
Niklowa powłoka a alergia
Ostrzeżenie dla alergików: powłoka Ni-Cu-Ni ma w składzie nikiel. W przypadku pojawienia się reakcji alergicznej, należy natychmiast zakończyć pracę z magnesami i zabezpieczyć dłonie.
Produkt nie dla dzieci
Produkt przeznaczony dla dorosłych. Małe elementy mogą zostać aspirrowane, co prowadzi do perforacji jelit. Przechowuj z dala od dzieci i zwierząt.
Utrata mocy w cieple
Uważaj na temperaturę. Ekspozycja magnesu powyżej 80 stopni Celsjusza trwale osłabi jego domenę magnetyczną i siłę przyciągania.
